الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)
273
تفسير تطبيقى (فارسى)
را در جاى پيامبر خفته يافت جريان را از على عليه السّلام جويا شد ، على عليه السّلام به او فرمود : پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از مدينه خارج شده به طرف بئر أم ميمون حركت كرد ، آنگاه ابو بكر به دنبال پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رفت در بين راه به ايشان ملحق شد . « 1 » بنابراين نمىتوان قول اوّل را به طور قطع پذيرفت بلكه قول دوّم به حقيقت نزديكتر است ، شاهد و قرينهاى كه قول دوّم را به واقع نزديكتر مىنمايد آن است كه مورّخين نقل كردهاند كه مشركان براى يافتن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شخصى را كه اثر پا را در بيابان دقيق تشخيص مىداد و در اين كار خبره بود به كمك گرفتند ، و او جاى پاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را پيدا كرده تا مسافتى در پى آن رفتند ، تا آنكه به موضعى رسيدند او گفت : از اينجا به بعد شخص ديگرى با محمّد همراه شده است . « 2 » ب ) عدم هجرت ابو بكر پيش از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : اين ادّعا كه همه اصحاب پيش از هجرت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از مكه خارج شده بودند و تنها ابو بكر در مكّه باقى مانده بود ، اوّلا : به تصريح تاريخ نادرست و باطل است ، چرا كه شمارى از اصحاب ، حتى بعد از هجرت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در مكّه باقى ماندند از جمله على عليه السّلام كه به دستور پيامبر و براى انجام سفارشاتى در مكّه ماند ، ثانيا : اگر شمار زيادى از اصحاب پيش از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مكه را ترك كردند نه از سر بىمهرى به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بود ، بلكه اين كار به دستور و سفارش شخص پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم انجام شد . « 3 » و آنان مهاجران نخستين به شمار مىآيند نه آنچه را كه اهل سنت در تفسير آيه وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرِينَ . . . « 4 » ادعا مىكنند و مىگويند : « لا خلاف إنّ أوّل السابقين من المهاجرين ابو بكر » . « 5 » ج ) خريد مركب توسط ابو بكر : در اين باره نيز مناقشههايى مطرح شده ؛ اوّلا : برخى از بزرگان اهل سنت تصريح نمودهاند كه على عليه السّلام براى پيامبر سه شتر خريدارى كرده
--> ( 1 ) . ابن هشام ، السيرة النبوية ، ج 2 ، ص 128 ( 2 ) . علىّ بن برهان الدين حلبى ، السيرة الحلبيّة ، ج 2 ، ص 205 ؛ سبط ابن الجوزى ، تذكرة الخواص ، ص 34 ؛ اسماعيل ابن كثير ، السيرة النبوية ، ج 2 ، ص 235 ( 3 ) . الصحيح من سيرة النبى الأعظم ، ج 2 ، ص 269 ( 4 ) . توبه ، 100 ( 5 ) . ر . ك : الجامع لاحكام القرآن ، ج 8 ، ص 237 .