خداوند خواهند بود امّا با توجّه به اينكه ياد خدا و معيّت او در سختىها و مشكلات براى انسانهاى مؤمن موجب آرامش و تسكين خاطر خواهد بود ؛ « 1 » معيّت را در اين آيه نمىتوان معيّت خاص دانست . چون معيّت خاص عبارت است از تأييد و نصرت الهى و به تصريح فقرات بعد تأييد و نصرت الهى تنها شامل حال پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شده است . فرضا بپذيريم كه معيّت در اين جمله معيّت خاص است امّا با وجود اين امر نيز ، فضيلتى براى ابو بكر به شمار نخواهد آمد . چون ابو بكر به طفيل پيامبر مشمول معيّت خاص گرديده و خداوند به خاطر وجود شريف پيامبر به او نظر كرده است ، هم چنان كه خداوند به سبب وجود پيامبر در ميان مسلمانان ، عذاب فرونمىفرستد و قرآن مىفرمايد : وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ « 2 » برخى نيز گفته‌اند تعبير « معنا » در اين آيه تنها به پيامبر اختصاص دارد و لفظ جمع براى تعظيم است كه در قرآن فراوان به كار رفته است مانند : إِنَّا أَرْسَلْنا نُوحاً . . . . برخى از تفسيرپردازان نامدار شيعى بر اين باورند كه امكان دارد انگيزه پيامبر از اين گفتار تهديد و توبيخ ابو بكر باشد . شيخ طوسى چنين مىگويد : اين جمله فضيلتى را براى ابو بكر به دنبال ندارد زيرا ممكن است هدف از آن تهديد و توبيخ باشد ، چنان كه متداول است براى سرزنش شخصى كه كارى ناپسند انجام مىدهد گفته مىشود : « لا تفعل إنّ اللّه معنا » از اين كار بپرهيز خدا با ماست ، يعنى خداوند بر افعال و كردار ما آگاه است . « 3 » شيخ مفيد نيز بر اين نظر است كه اين جمله هم مىتواند به منظور تسكين خاطر ، گفته شده باشد و هم به منظور ملامت و سرزنش ، بنابراين نمىتوان از آن فضيلت و مدح برداشت كرد . « 4 » سيره‌نگار معاصر شيعى نيز در الصحيح من السيرة مىگويد : گفتار پيامبر تنها گزارش و اخبار از محافظت خداوند و پوشيده داشتن آنها از

--> ( 1 ) . ياد خداوند براى مؤمنان موجب آرامش و طمأنينه است چنانچه آيه 28 سوره رعد اين معنا را بيان مىكند : أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ . ( 2 ) . انفال ، 33 ( 3 ) . التبيان ، ج 5 ، ص 223 ( 4 ) . مصنّفات شيخ مفيد ، ج 8 ؛ الإفصاح ، ص 190