الف ) ثانى اثنين : اين تعبير تنها براى گزارش از تعداد افراد است و هيچ‌گونه فضيلت و مدحى را در بر ندارد ، در اين بيان خداوند متعال از موقعيت و چگونگى وضعيت پيامبر در غار خبر مىدهد و مىفرمايد : زمانى كه پيامبر در غار به سر مىبرد شخص ديگرى نيز همراه او بود . شيخ مفيد در رساله شرح المنام مىگويد : امّا اينكه خداوند متعال ، پيامبر و ابو بكر را در كنار هم ذكر كرده و ابو بكر را ثانى پيامبر قرار داده ، هيچ‌گونه فضيلتى براى ابو بكر نيست بلكه تنها گزارش از عدد است ، و چه بسا كه مؤمن و كافر در مقام شمارش در كنار هم قرار گيرند . « 1 » شيخ طوسى نيز در تبيان مىنويسد : قوله « ثانى اثنين » مجرّد الإخبار أنّ النبيّ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خرج و معه غيره » ؛ « 2 » تعبير ثانى اثنين تنها از اين خبر مىدهد كه پيامبر اكرم به همراه شخصى ديگر از مكه خارج شدند . مؤلف كتاب الصحيح من سيرة النبي الأعظم در اين باره مىگويد : اينكه ابو بكر در اين آيه ثانى اثنين قرار گرفته ، بيان‌گر چيزى جز إخبار از عدد نيست ، و اين هم دلالت بر فضيلت و منقبتى ندارد ، چرا كه ممكن است جاهل يا فاسق و يا صبىّ در مقام شمارش ، كنار شخص مؤمن قرار گيرند . « 3 » ب ) إذ هما فى الغار : مفاد اين جمله همانند تعبير پيشين ، بيان‌گر هيچ‌گونه فضيلت و مدحى براى ابو بكر نيست ، بلكه تنها گزارشى است از اجتماع مكانى ابو بكر با پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، شيخ مفيد رحمه اللّه در اين باره مىگويد : امّا اجتماع ابو بكر با پيامبر در غار ، مفادش همانند تعبير گذشته است ، و هم مكانى هيچ نوع مدحى را در بر ندارد ، چرا كه چه بسا مؤمن و كافر در يك مكان گرد هم آيند ، مسجد پيامبر كه شرافت بيشترى از غار ثور دارد مؤمن و منافق را در خويش جاى مىدهد و همچنين كشتى نوح علاوه بر مؤمنين حيوانات را نيز با خود به همراه داشت . « 4 »

--> ( 1 ) . محمّد مفيد ، مصنّفات شيخ مفيد ، ج 8 ؛ شرح المنام ، ص 26 و نيز ر . ك : الإفصاح ، ص 190 ( 2 ) . محمّد طوسى ، التبيان فى تفسير القرآن ، ج 5 ، ص 222 ( 3 ) . جعفر مرتضى عاملى ، الصحيح من سيرة النبي الأعظم ، ج 2 ، ص 249 ( 4 ) . مصنّفات شيخ مفيد ، ج 8 ، ( الإفصاح فى امامة امير المؤمنين عليه السّلام ) ، ص 190 ؛ ( شرح المنام ) ، ص 26 و نيز ر . ك : محمد كراجكى ، كنز الفوائد ، ج 2 ، ص 49 .