الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)
230
تفسير تطبيقى (فارسى)
ارزيابى و نقد دسته دوم شبهات دسته دوم مناقشهها درباره معناى عبارت « من كنت مولاه . . . » مىباشد ، جمهور اهل سنت در معناى اين عبارت ترديد كرده بر اين باورند كه اين تعبير دلالت بر ولايت به معناى زعامت و پيشوايى امام على ندارد . اين ترديد همواره از ناحيه اهل سنت مطرح بوده است آنان مىگويند : مولى « 1 » در اين تعبير به معناى محبوب ، ياور و . . . است به طور نمونه آلوسى مىگويد : اخبارى كه از طريق اهل سنت در مورد نزول اين آيه درباره على [ عليه السّلام ] رسيده بر فرض صحت و قابليت براى استدلال ، بيش از اين دلالت ندارد كه على [ عليه السّلام ] فضيلتى دارد و ولىّ مؤمنان به معناى محبوب آنان است و ما منكر اين نيستم و هركس منكر آن باشد ملعون است ، روايت ابن مردويه از ابن مسعود نيز ، پيامى بيش از اين ندارد . « 2 » شيعه مىگويد بر فرض كلمه « مولى » در اصل وضع لغت براى معناى گوناگون از جمله ياور ، محبوب و . . . وضع شده باشد ليكن اين كلمه در مورد حديث غدير با توجه به قرائن و شواهد متعدّد جز به معناى پيشوا و امام نيست ، از جمله اين قرائن عبارتند از : الف ) ارتباط نزول آيه و ابلاغ ولايت امام على عليه السّلام اگر اهل سنت مىپذيرند كه مورد نزول آيه درباره ابلاغ ولايت امام على است ، ناگزيرند واژه « مولى » در كلام رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را به پيشوا و سرپرست معنا كنند چون خداوند در اين آيه از يكسو پيامبر را تهديد مىكند و مىفرمايد : « اگر آن را تبليغ
--> ( 1 ) . گفته شده كلمه « مولى » در فرهنگ عرب حد اقل به ده معنا به كار رفته است ؛ أولى و سزاوارتر ( گفته شده كلمه مولى در آيه شريفه فَالْيَوْمَ لا يُؤْخَذُ . . . هِيَ مَوْلاكُمْ . . . به همين معناست حديد ، 15 ) مالك و صاحب بنده ( در آيه 75 سوره نحل ) ، آزادكننده بنده ، پسر عمو ، ياور ( در آيه 11 سوره محمد ) ضامن جريره و سزاوارتر به ميراث ( در آيه 33 سوره نساء ) ، هم پيمان ، همسايه ، و معناى دهم پيشوا و بزرگى كه از وى اطاعت مىشود ( ر . ك : محمد كراجكى ، كنز الفوائد ، ج 2 ، ص 9189 ) . ( 2 ) . روح المعانى ، ج 6 ، ص 287