الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)

216

تفسير تطبيقى (فارسى)

نخواهد داشت چه اينكه هيچ نصى در دست نيست كه دلالت كند ، مورد نزول آيه مذكور درباره يهود است . ثانيا : فخر رازى اذعان دارد آيه مورد بحث در غايت تهديد و وعيد است ، « 1 » ازاين‌رو جاى اين پرسش از رازى هست كه بپرسيم : چگونه ممكن است در زمان نزول سوره مائده كه پس از درهم شكستن شوكت يهود در جنگهاى خيبر و . . . است و يهوديان كه پس از آن ، تن به ترك وطن يا جزيه داده‌اند و تحت سيطره اسلام بر سر جايشان نشسته‌اند ، با اين اوصاف پيامبر بازهم از ايشان دلهره داشته باشد و از اظهار حكم خدا بترسد و خداوند هم پيامبرش را در اين باره تهديد كند ؟ ! آيا پيش از اين يهوديان ، پيامبر خدا را تكذيب نكرده بودند ؟ تا هم اكنون حضرت از اين تكذيب بهراسند . ثالثا : بنا به گفته فخر رازى حكمى كه خداوند درباره يهود نازل كرد و به قدرى بر آنان گران تمام مىشد كه موجب تأخير در ابلاغ آن از سوى رسول خدا مىگرديد ، اين بود : « اى اهل كتاب شما بر هيچ‌چيز نيستيد تا آنكه . . . » در حالى كه قرآن پيش از اين آيه در آيه 64 همين سوره خطاب به يهود مىفرمايد : وَ قالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَ لُعِنُوا بِما قالُوا بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشاءُ وَ لَيَزِيدَنَّ كَثِيراً مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْياناً وَ كُفْراً وَ أَلْقَيْنا بَيْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ كُلَّما أَوْقَدُوا ناراً لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ وَ يَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَساداً وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ . « 2 » فخر رازى اذعان مىكند بخشى از آيه‌اى كه تبليغش بر يهود گران مىآمد ( يعنى آيه 68 ) در اين آيه ( يعنى آيه 64 ) هست يعنى اين بخشى كه مىگويد : . . . وَ لَيَزِيدَنَّ كَثِيراً مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْياناً وَ كُفْراً و در آن آيه ( يعنى آيه 68 ) تنها تكرار صورت گرفته كه براى تأكيد مىباشد ، بنابراين از نظر فخر رازى اصل ابلاغ اين آيه موجب دلهره و نگرانى براى رسول خدا نبود ، ليكن در تكرار تبليغ آن ، دلهره و ترس داشته‌اند

--> ( 1 ) . مفاتيح الغيب ، ج 12 ، ص 50 ( 2 ) . مائده ، 64