چون آيه « برسان آنچه بر تو نازل شده . . . » نازل شد ، پيامبر فرمود : پروردگار من ، من تنهايم اگر مردم بر عليه من شورش كنند ، چه كنم ؟ پس چنين نازل شد : اگر انجام ندهى ، رسالت پروردگارت را انجام نداده‌اى . هر چند تعبير « أنا واحد ، من تنهايم » با اوايل بعثت پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم سازگار است ليكن پيش از اين ملاحظه شد ، اين آيه در سوره مائده در اواخر بعثت بر پيامبر خدا نازل شده و كسى در اين ترديد نكرده است ، ازاين‌رو ، شايد تعبير « من تنهايم » براى مبالغه به كار رفته باشد ، اين مطلب با بررسى سيره تبليغى پيامبر خدا كه به تفصيل بحث شد ، قابل درك خواهد بود . بنابراين ، در اينجا نيز احساس دل‌نگرانى پيامبر خدا بر اساس نصوص متعددى كه گذشت ، در مورد ابلاغ ولايت امام على است . 3 . حسن بصرى : سيوطى ( م / 911 ق ) در اين باره مىنويسد : « أخرج أبو الشيخ عن الحسن أن رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم قال : « إنّ اللّه بعثني برسالة فضقت بها ذرعا و عرفت أن الناس مكذّبي فوعدني لابلّغنّ أو ليعذبني » فأنزل يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ . . . . « 1 » ابو الشيخ از قول حسن بصرى مىنويسد : پيامبر خدا فرمود : خداوند من را به رسالتى برانگيخت و من از آن دل‌تنگ شدم و دانستم مردم من را تكذيب مىكنند پس خداوند من را تهديد كرد كه يا آن را برسانم و يا من را عذاب خواهد كرد و چنين نازل كرد : « اى رسول آنچه بر تو نازل شده برسان . . . » ثعلبى « 2 » و واحدى نيشابورى « 3 » نيز اين حديث را به طور مرسل از حسن بصرى نقل كرده‌اند ، با توجه به مفاد رواياتى ديگر كه پيش از اين ملاحظه كرديد ، آنچه رسول خدا را دل‌نگران كرده بود ، ابلاغ ولايت امام على بود كه احتمال تكذيب مردم را در پى داشت ( و اين آيه در همين باره نازل شد ) بنابراين پيام اين روايت نيز مىتواند همسان با روايات پيشين باشد .

--> ( 1 ) . الدر المنثور ، ج 3 ، ص 116 ( 2 ) . الكشف و البيان ، ج 4 ، ص 97 ( 3 ) . على واحدى ، اسباب النزول ، ص 204 ، ح 402