الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)
163
تفسير تطبيقى (فارسى)
عدم تصريح نام ائمّه در قرآن و حكمت آن چرا نام ائمّه اهل بيت و مقام پيشوايى و امامت آنان در قرآن به طور صريح نيامده است پيشينه اين پرسش به عصر ائمّه معصومين مىرسد و نصوص روايى بر جاى مانده در مصادر فريقين شاهد آن است ( و به زودى خواهيد ديد ) در پاسخ به اين پرسش سه ديدگاه مطرح است . الف ) ديدگاه افراطى : در اين ديدگاه گفته مىشود نام اهل بيت و مقام پيشوايى آنان در قرآن به طور صريح بوده ليكن پس از وفات پيامبر خدا و در عصر جمعآورى قرآن و تدوين آن ، قرآن تحريف گشت و نام اهل بيت از قرآن ساقط شد ، اين ديدگاه در ميان فريقين طرفدارانى بسيار اندك دارد ، استناد اين افراد چيزى جز روايات نيست ، رواياتى كه از نظر سند و دلالت مخدوش و بسيارى از مصادر آنها بىاعتبارند . « 1 » ب ) ديدگاه تفريطى : در اين ديدگاه گفته مىشود نه تنها نام اهل بيت در قرآن نيامده
--> ( 1 ) . مانند ابن شنبوذ بغدادى ( محمد بن احمد المقرى م / 328 ق ) از اهل سنت وى به طور نمونه آيه شريفه : وَ لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَ أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ . . . ( آل عمران ، 123 ) را چنين قرائت مىكرده است : وَ لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ - بسيف علي - وَ أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ ( ر . ك : جامع لأحكام القرآن ، ج 1 ، ص 80 ؛ تاريخ بغداد ، ج 1 ، ص 280 ، رقم 122 و عبد الرحمن ابو شامه مقدسى ، المرشد الوجيز ، ص 187 ) ابن شنبوذ تأويل آيه و مورد نزول آن را با تنزيل آيه خلط كرده بدون آنكه بر اين توهم خود دليلى اقامه كند و مانند محدث نورى ( م / 1320 ق ) از شيعه كه گفته شده انگيزه وى در تدوين كتاب « فصل الخطاب » اثبات همين مدعاست كه نام اهل بيت در قرآن بوده و به تحريف ساقط شده است وى در دليل نهم خود مىگويد : « نام اوصياى خاتم پيامبران و دختر ايشان حضرت زهراى مرضيه سلام اللّه عليها و برخى از صفات و ويژگى آنان در تمام كتابهاى آسمانى گذشته بوده است . . . پس بايد نام آنان در قرآن نيز كه سيطره بر كتابهاى پيشين دارد ، و كتاب جاودانه است ، بوده باشد . . . » ( ر . ك : ميرزا حسين نورى ، فصل الخطاب ، ص 183 ) در واقع محدث نورى با اين قول ناخواسته با خود قرآن مخالفت مىكند چون اگر قرآن سمت سيطره بر كتابهاى آسمانى پيشين را دارد همان گونه كه فرموده : وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتابِ وَ مُهَيْمِناً عَلَيْهِ ( مائده ، 48 ) بايد قرآن معيار صحت و سقم محتواى كتابهاى پيشين باشد و تكليف آنها را تعيين كند ليكن محدث نورى معيار صحت و سقم آيات قرآن را كتابهاى آسمانى قبلى مىداند و تكليف قرآن را با آنها روشن مىكند ، ازاينرو حكم به تحريف قرآن كرده ، مىگويد : نام ائمه از قرآن ساقط شده است . محدث نورى در اين باره دليلهاى ديگرى - بنا به گمان خودش - آورده است كه جملگى از نظر سند و دلالت مخدوشاند . براى توضيح بيشتر ر . ك : سلامة القرآن من التحريف ، ص 79 - 84 و نيز مبحث « فصل الخطاب و نقاط مهمة » ص 93 - 125 .