2 - اعتدال در عفو و انتقام قرآن انسان را به تحمل ، صبر و استقامت در برابر مصائب و مشكلات فرمان مىدهد . افراد صبور را مىستايد و به آنان پاداش بزرگى را نويد مىدهد و مىگويد : إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ . « 1 » صابران اجر و پاداش خود را بىحساب دريافت مىكردند . وَ اللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ . « 2 » خداوند صبركنندگان را دوست دارد . ولى بايد توجه داشت كه قرآن در برابر ظالم دست مظلوم را نبسته و او را از گرفتن حق خويش بازنداشته است ، بلكه براى اين كه ريشهء ظلم و فساد قطع شود و براى اين كه قانون عدالت در روى زمين حكم فرما باشد ، به مظلوم اجازه و بلكه فرمان مىدهد كه در برابر ظلم و ستمگر مقاومت و ايستادگى نمايد و عادلانه از وى انتقام بگيرد . قرآن در اين مورد مىگويد : ( 1 ) - فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ . « 3 » هركس بر شما تعدى كند ، شما نيز به اندازهء تعدى وى از او انتقام بگيريد . قرآن به اولياى مقتول اجازه داده است كه در صورت عمدى بودن قتل ، قاتل را قصاص كنند و به تاوان مقتول او را بكشند : وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِيِّهِ سُلْطاناً فَلا يُسْرِفْ فِي الْقَتْلِ . « 4 » هركس مظلوم كشته شود به ولىّاش سلطه ( حق قصاص ) داديم ولى او هم نبايد در قتل اسراف ورزد . 3 - اعتدال در جنبه‌هاى مادى و معنوى قرآن مجيد چون بر پايهء اعتدال و ميانه‌روى ، تشريع و قانون‌گذارى مىكند ، اين است كه نظام و قوانين اجتماعى اين عالم را با قوانين آخرت تطبيق نموده ، در ميان آن‌ها نيز هماهنگى به وجود

--> ( 1 ) زمر / 10 . ( 2 ) آل عمران / 146 . ( 3 ) بقره / 194 . ( 4 ) اسراء / 33 .