نيز مانند : كيهان‌شناسى ، تاريخ و قوانين جنگ و صلح وارد شده ، موجودات آسمانى و زمينى را از قبيل ملائكه و ستارگان ، بادها ، درياها ، نباتات ، حيوانات و انسان توصيف كرده است و مثل‌هاى گوناگون آورده ، مناظر هولناك قيامت را بازگو نموده ، از هر بابى سخن رانده است ولى با اين وصف كوچك‌ترين تضاد و تناقضى در ميان گفتار ، تشريعات و نظريات آن ديده نشده و در سرتاسر اين مباحث از دايره عقل و خرد به دور نرفته است . قرآن گاهى به يك حادثه در دو مورد و يا در موارد بيشتر متعرض گرديده ولى در ميان اين موارد كوچك‌ترين اختلاف و تناقضى نمىتوان يافت . براى نمونه داستان موسى را در قرآن مجيد ملاحظه كنيد كه اين داستان در قرآن تكرار شده و در چندين مورد آمده است ولى در هر مورد ، داراى نكات و امتيازات خاصى بوده كه موارد ديگر آن نكات و امتيازها را نداشته‌اند ، بدون اين كه در اصل مطلب و ريشه داستان كوچك‌ترين اختلاف و تناقضى ديده شود . اگر بدين نكته نيز توجه شود كه آيات قرآن يك‌دفعه نازل نگرديده بلكه در مدت بيست و سه سال تدريجا با مناسبت‌هاى مختلف و در حوادث گوناگون نازل شده است . اين حقيقت بيشتر روشن خواهد گرديد كه قرآن از ناحيه خداوند بزرگ فرودآمده ، از قدرت بشر خارج مىباشد زيرا اقتضاى طول زمان و فاصله‌هاى طولانى در نزول آيات قرآن و در عين حال گستردگى آن ، اين بود كه وقتى اين آيات در يك‌جا جمع گرديد ، در ميان آن‌ها ناهماهنگى و اختلاف ديده شود . ولى مىبينيم كه قرآن در هر دو صورت اعجاز خود را حفظ نموده است : آن روز كه قطعه‌قطعه نازل مىشد ، در همان متفرق بودنش معجزه بود و زمانى هم كه از حالت قطعه‌قطعه بودن خارج و در يك‌جا جمع‌آورى شد ، جنبه ديگرى از اعجاز به خود گرفت . خود قرآن نيز به اين خصوصيت و امتياز اشاره مىكند ، آنجا كه مىگويد : أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً . « 1 » آيا دربارهء قرآن نمىانديشيد كه اگر از سوى غير خدا بود ، اختلاف فراوانى در آن مىيافتند . ( 1 ) - اين آيه شريفه انسان را به يك موضوع فطرى و وجدانى رهبرى مىكند كه : هركس در ادعا و گفتار خويش بر كذب و دروغ متكى باشد ، در نظرياتش اختلاف و در بيانش تناقض ، ظاهر و آشكار خواهد شد ولى اين اختلاف و تناقض در كتاب آسمانى ( قرآن ) وجود ندارد ، پس بنابراين ،

--> ( 1 ) نساء / 82 .