السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)
505
البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)
گرديد . « 1 » آيهاى كه در سورهء انفال آمده است ، اين است : وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ . « 2 » بدانيد آن چه از راه غنيمت به دست آوردهايد يكپنجم آن براى خداست . اين بود نظريه « قتاده » تنها طرفدار نسخ در اين آيه ، ولى علما و محققين به اين نظريه اعتنايى نكرده و مىگويند : غنايمى كه در جنگ به دست مسلمانان مىافتد موضوعا غير از « فىء » ، آن مالى را مىگويند كه بدون جنگ از كفار به دست آمده است و غنيمت مالى را مىگويند كه در جنگ از دشمن عايد شود . بنابراين ، مفهوم اين دو آيه منافاتى با هم ندارند تا يكى را ناسخ ديگرى قرار دهيم و هر كدام حكم مستقل و جداگانهاى را دربردارد كه در محل و مورد خود قابل اجرا و عمل است و نسخ نشده است . نظر ما : گفتار محققين در اين مورد درست و بجاست و جاى بحثى در آن نيست و در تأييد نظريه محققين مىگوييم : ادعاى نسخ آيه با سيره و روش پيامبر ( ص ) سازگار نيست ، زيرا در هيچ تاريخى نيامده كه رسول خدا ( ص ) غنايم جنگى را به خود و اقوامش اختصاص داده و به افرادى كه در جنگ شركت نمودهاند ، چيزى نداده باشد . يكى ديگر از دلايل بطلان نسخ آيه اين است كه : مىگويند سوره انفال قبل از سورهء حشر نازل گرديده است ، در صورتى كه چنين نيست و لااقل مؤخر بودن سورهء انفال مشكوك است . بنابراين ، « غنيمت » كه در سورهء انفال است ، از نظر نزول ، بر آيه « فىء » كه در سورهء حشر مىباشد ، مقدم است ، در صورتى كه بايد ناسخ ، مؤخّر از منسوخ باشد نه مقدم بر آن ، اين است كه مىگوييم آن غنيمت نمىتواند ناسخ آيه مورد بحث ما كه از نظر زمان نزول ، مؤخّر بوده و يا احتمال تأخّر آن در ميان هست ، واقع شود .
--> ( 1 ) الناسخ و المنسوخ ، نحاس ، 221 . ( 2 ) انفال / 41 .