السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)

502

البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)

بسيار بجاست كه در اينجا گفتار نظام الدين نيشابورى را كه در مقام ايراد و انتقاد از گفتار فخر رازى و تعصب شديد او و پيروانش آورده است ، نقل كنيم : متن گفتار نيشابورى اين است : « قاضى مىگويد اين عمل يعنى بذل ما قبل از تماس خصوصى با رسول خدا ( ص ) نمىتواند گواه فضيلت و برترى على به بزرگان صحابه باشد ، زيرا شايد وقت اجازه نداده كه آنان نيز به اين حكم عمل نمايند . » گذشته از اين فخر رازى مىگويد : « اگر فرض كنيم ، وقت و فرصت نيز به آنان اجازه مىداد كه به حكم آيه عمل كنند ، اصلا اقدام به يك چنين عمل سبب اندوه فقرا كه قدرت مالى به انجام دادن اين دستور نداشتند مىگرديد و همچنين باعث نفرت و فاصله گرفتن اغنيا و ثروتمندان مىشد . » روى اين اصل ، ترك عمل به چنين حكمى ضررى ندارد زيرا كارى را كه سبب الفت و محبت و هماهنگى است ، بهتر از كارى است كه سبب دورى و نفرت يا غم و اندوه شود وانگهى صدقه دادن و بذل مال در تماس خصوصى با رسول خدا ( ص ) نه تنها واجب نبود ، بلكه از مستحبات نيز محسوب نمىشد و ترك آن از عمل كردن به آن ، بهتر و سزاوارتر بود ، زيرا اين تماس‌هاى خصوصى باعث ناراحتى پيامبر ( ص ) مىشد . » نيشابورى پس از نقل اين سخن از فخر رازى مىگويد : « اين كلام خالى از تعصب نيست و چرا ما بايد خود را ملزم بدانيم ، در هر فضيلتى كه براى على ذكر مىشود ، اشكال‌تراشى كنيم و از ارزش آن بكاهيم و يا آن را كلا مورد ترديد قرار دهيم ، مگر امكان ندارد كه او داراى فضيلتى باشد كه ساير بزرگان صحابه داراى آن فضيلت نباشند ؟ در صورتى كه از پسر عمر نقل شده است كه مىگفت : در علىّ بن ابى طالب ( ع ) سه فضيلت وجود داشت كه اگر يكى از آن سه فضيلت را من داشتم ، براى من بهتر از شتران سرخ‌موى بود . 1 - ازدواج او با فاطمه ( س ) ، يگانه دخت رسول اللّه 2 - پرچم‌دارى در جنگ خيبر 3 - عمل به آيه نجوا علاوه بر اين آيا شخص باانصاف مىتواند بگويد كه گفت‌وگوها و تماس‌هاى خصوصى با رسول خدا ( ص ) نقيصه است نه فضيلت ؟ عيب است نه كمال ؟ مگر در آيه شريفه از اين عمل نهى شده بود ؟ ! نه هرگز ! بلكه در آيه دستور داده شده بود كه قبل از هر گفت‌وگوى خصوصى بذل مال شود و هركس به اين آيه عمل نموده ، از دو جهت به فضيلت و امتياز دست يافته است . از يك طرف احتياج و گرسنگى فقرا را بر طرف ساخته و به نيازمندان كمك كرده و از طرف