ولى آيه زكات بعد از هجرت و در مدينه نازل شده است . بنابراين ، چگونه مىتوان گفت كه آيهء مورد بحث دربارهء زكات و وجوب آن است و يكى از اين دو آيه زكات ناسخ آن ديگرى است . ( 1 ) - در اين كه سوره انعام در مكه و يك‌جا نازل شده است ، روايات زيادى داريم چنان كه « كلينى » با اسناد خود از حسن بن حمزه نقل مىكند كه امام صادق ( ع ) فرمود : سورهء انعام يك‌جا و دفعتا نازل شده و هفتاد هزار فرشته با تجليل و تعظيم آن را بدرقه مىكردند . چون در اين سوره نام خدا هفتاد بار ذكر شده است ، اگر مردم مىدانستند كه خواندن اين سوره چه اجر و پاداشى دارد از خواندن آن غفلت نمىورزيدند . « 1 » از ابن عباس نقل شده است كه او مىگويد : سورهء انعام شبانه و يك‌جا در مكه نازل شد و هفتاد هزار فرشته در اطراف آن با صداى بلند تسبيح مىگفتند . « 2 » از اين روايات و امثال آن‌ها چنين بر مىآيد كه آيه مورد بحث در مكه و قبل از آمدن حكم زكات نازل گرديده است . زجاج نقل مىكند كه بعضىها گفته‌اند كه اين آيه در مدينه نازل شده است . « 3 » ولى اين گفتار ، گذشته از اين كه دليلى ندارد ، با روايات فراوانى هم كه قبلا به آن‌ها اشاره گرديد ، مخالف است . 3 - آخرين گواه بر عدم نسخ آيهء مورد بحث اين است كه : چون وقت پرداختن حقى كه در اين آيه وارد شده هنگام درو كردن است ، به ناچار بايد منظور از اين حق ، غير از زكات باشد زيرا به طورى كه مىدانيم زكات پس از درو كردن و خرمن‌كوبى و پيمانه نمودن پرداخت مىشود ، نه در موقع درو نمودن . و روايات ديگرى نيز كه دربارهء منع از درو كردن زرع به هنگام شب از ائمه اهل بيت ( ع ) به ما رسيده است ، اين معنى را تأييد مىكند ، زيرا در اين روايات منع از درو كردن به هنگام شب بدين گونه تعليل شده است كه : اين عمل موجب محروميت بيچارگان و درماندگان مىگردد . « 4 » ( 2 ) - جعفر بن محمد بن ابراهيم با اسناد خود از امام جعفر صادق ( ع ) از پدر ارجمندش و او نيز از پدرش نقل مىكند كه رسول خدا ( ص ) از چيدن خرما و درو كردن زراعت به هنگام شب نهى نموده

--> ( 1 ) تفسير برهان ، 1 / 313 . ( 2 ) اين حديث را ابو عبيد ، ابن منذر ، طبرانى و ابن مردويه نقل كرده‌اند . تفسير شوكانى ، 2 / 91 . ( 3 ) تفسير قرطبى ، 7 / 91 . ( 4 ) تفسير برهان ، 1 / 338 .