اين روايت‌ها ، مرتد اگر توبه هم بكند ، باز قتل وى واجب مىباشد ، چنان كه بخارى ، احمد بن حنبل ، ترمذى ، نسائى ، ابو داود و ابن ماجه از ابن عباس و او از رسول خدا ( ص ) نقل كرده است كه « هركس مذهب خويش را به مذهب ديگر تبديل كند ، او را بكشيد . « 1 » » به نظر ما حكم وجوب قتل مرتد ، مشروط به عدم توبه است و در اين مسئله اختلاف قابل اعتنايى نيست . ( 1 ) - آرى ، تنها اختلافى كه در اينجا مشاهده مىشود ، در اين است كه آيا دعوت نمودن مرتد به سوى توبه واجب است يا مستحب و در صورت لزوم دعوت ، آيا مدت آن چقدر است كه اگر در آن مدت ، توبه نكرد ، به قتل برسد ؟ مشهور در ميان شيعه اين است كه دعوت به سوى توبه واجب است و براى آن ، مدت معينى نيست بلكه مدت آن تا روزى است كه امكان برگشتن وى در آن مدت عقلا ممكن باشد و گاهى گفته شده است كه تنها تا سه روز مهلت دارد كه برگردد و اظهار ندامت و توبه كند و اين نظريه به پاره‌اى از علماى شيعه نسبت داده شده است ، اكثر علماى اهل سنت نيز آن را پذيرفته‌اند و ابو حنيفه و ابو يوسف نيز به استحباب سه روزه مهلت قائل گرديده‌اند . ولى علىّ بن ابو بكر مرغينانى مىگويد : كشتن مرتد ملى واجب است بدون اين كه كوچك‌ترين ولى علىّ بن ابو بكر مرغينانى مىگويد : كشتن مرتد ملى واجب است بدون اين كه كوچك‌ترين مهلتى به او داده شود ، شافعى و ابن منذر بنا به نقل ابن همام مىگويند : اگر مرتد بلافاصله پس از ارتداد توبه نكند ، كشته مىشود . « 2 » به هر صورت ، به طورى كه در روايات شيعه و اهل سنت وارد گرديده است ، جاى اشكال نيست كه حكم قتل مرتد به وسيله توبه ساقط مىگردد و در صورت توبه از قتل مصون مىماند . بنابراين ، آيه مورد بحث كه حكم مصونيت مرتد ملى را از قتل گرچه در موارد خاصّى در بردارد ، با هيچ عاملى نسخ نگرديده است .

--> ( 1 ) المنتقى ، 2 / 745 . ( 2 ) فتح القدير ، 4 / 86 .