السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)
411
البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)
اين تحريم در حجة الوداع واقع شده است . « 1 » خلاصه اين كه آن سلسله از روايات كه در تحريم متعه از سبره نقل گرديده است ، از جهات مختلف مردود بوده و قابل اعتماد نمىباشد . ( 1 ) - و اما رواياتى كه از امير مؤمنان ( ع ) دربارهء تحريم متعه نقل گرديده است مسلما دروغ و جعلى مىباشند زيرا تمام مسلمانان اتفاق دارند بر اين كه متعه تا سال فتح مكه در حليت خود باقى بوده است بنابراين امكان ندارد كه على ( ع ) در جنگ خيبر پيش از فتح مكه از حرمت آن به ابن عباس خبر دهد . به همين جهت بعضى از علماى اهل سنت گفتهاند كه شايد اصلا جريان « جنگ خيبر » در روايت على ( ع ) مربوط به تحريم گوشت الاغهاى اهلى باشد نه به تحريم متعه بنا به نقل منتقى و سنن بيهقى ، ابن عيينه هم در اين مورد همين احتمال را داده و همين سخن را گفته است . ولى اين گفتار از دو جهت باطل است زيرا : 1 - اين احتمال مخالف با قواعد عربى است ، چون كلمهء « نهى » در اين روايت تنها يكبار ، آن هم در اول روايت ذكر شده است ، جمله « زمن خيبر » زمان و مكان آن نهى را بيان مىكند و مورد همان نهى هم دو چيز بوده است ، يكى متعه و آن ديگرى گوشت الاغهاى اهلى ، پس مقتضاى قاعده اين است كه هر دو در همان زمان و در همان مكان مورد نهى قرار بگيرند زيرا اگر كسى بگويد : « اكرمت زيدا و عمرا يوم الجمعة » لابد نظرش اين است كه هر دو را در روز جمعه گرامى داشته است . و اگر منظور گوينده اين بود كه تنها عمر را در روز جمعه گرامى داشته است ، بدين گونه مىگفت : « اكرمت زيدا و اكرمت عمرا يوم الجمعة » يعنى جمله « اكرمت » را دوباره مىگفت ولى در روايت مورد بحث جمله « نهى » يكبار گفته شده است . اين بود كه گفتيم طبق قواعد ادبى ، ظرف زمان ذكر شده در اين روايت به هر دو موضوع تعلق دارد ولى حقيقت اين است كه اين گونه روايات از اصل دروغ و بىاساس است . 2 - روايتى كه بخارى و مسلم و احمد بن حنبل از امير مؤمنان ( ع ) نقل نمودهاند ، با اين گفتار مخالفت صريح دارد و اينك متن آن روايت : « نهى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله عن متعة النّساء يوم
--> ( 1 ) سنن ابن ماجه چاپ اول ، 1 / 133 ، باب النهى عن نكاح المتعة و سنن ابى داود ، 1 / 324 ، باب نكاح المتعة .