السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)
41
البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)
4 - « قرآن گلستان و بوستان عدالت و دادگسترى است . » « 1 » منظور از اين جمله اين است كه عدالت و دادگسترى به تمام معنا و با تمام جهات و جوانبش : ( 1 ) - عدالت در عقيده و افكار ، عدالت در عمل و اخلاق ، عدالت در قضا و داورى ، عدالت اجتماعى و انواع عدالتها در قرآن جمع گرديده ، از آنجا به جوامع بشرى سرازير مىگردد . پس قرآن مركز و محور عدالت و محل تجمع و پرورش نهال و درختان عدل و داد است . 5 - « قرآن اساس و زيربناى اسلام است . » « 2 » منظور از اين جمله اين است كه ثبات و استحكام اسلام بر پايه قرآن است ، همانطوركه ديگ ، روى پايههاى اجاق قرار مىگيرد و محتوياتش پخته شده ، براى استفاده عموم آماده مىشود . 6 - « قرآن وادىهاى پهناور حق است . » « 3 » منظور آن حضرت از اين جمله اين است كه قرآن محل پرورش و نشو و نماى حق و حقيقت است . در اين جمله قرآن به وادىهاى وسيع ، هموار ، بىخطر و اطمينانبخش و حق نيز به نباتات ، گلها و سبزىهايى كه در آن وادى مىرويد تشبيه شده است . در اين جمله به اين نكته نيز اشاره شده است كه هركس به غير قرآن تمسك جويد و از راه ديگر حق را پىجويى كند ، هرگز به آن نخواهد رسيد زيرا تنها قرآن است كه منبت و چمنزار حق است و حق را به جز در قرآن در جاى ديگر نتوان يافت . 7 - « قرآن دريايى است كه آبكشان نتوانند ، آب آن را تمام كنند . » « 4 » معناى اين جمله و جملات بعديش اين است : كسانى كه مىخواهند در فهم دقايق و معانى قرآن غور كنند نمىتوانند به عمق آن برسند و به مفاهيم قرآن احاطه پيدا كنند زيرا رموز و اسرار قرآن پايانناپذير و تمام ناشدنى است . از اين جمله معناى ديگر نيز استفاده مىشود كه : دقايق و اسرار قرآن با كشف آنها تمام نمىشود و نقصانى در آن حاصل نمىگردد ، همانطوركه چشمههاى پرآب و ريشهدار با استفاده از آن ، آبشان به نقصان و كاستى نمىگرايد .
--> ( 1 ) و رياض العدل و غدرانه . ( 2 ) و اثافىّ الاسلام و بنيانه . ( 3 ) و اودية الحق و غيطانه . ( 4 ) و بحر لا ينزفه المنتزفون .