3 - نسخ در حكم ، نه در تلاوت مشهورترين و بحث‌انگيزترين نسخ در قرآن اين است كه آيه‌اى از آيات قرآن نسخ شود و مفهوم آن در ميان مسلمانان واجب العمل نباشد و يا اصلا عمل نمودن به مفهوم آن جايز نباشد ، ولى از نظر تلاوت در قرآن ضبط شده باشد و مانند ساير آيات قرآن ، تلاوت شود . اكثر دانشمندان و مفسّرين اين نوع نسخ را مىپذيرند و بعضى از علما كتاب‌هاى مستقلى در اين باره نگاشته ، آيات ناسخ و منسوخ را در كتابهايشان آورده‌اند ، مانند دانشمند معروف ابو جعفر نحاس و حافظ مظفر فارسى و بعضى محققين نيز با نظر مشهور مخالفت نموده ، وجود آيات منسوخ را در قرآن كلا انكار مىكنند و مىگويند : اصلا آيه‌اى از قرآن نسخ نگرديده است . ولى بايد به اين نكته توجه نمود كه در وقوع نسخ و وجود آيه منسوخ در قرآن در بين علما اختلاف وجود دارد ، ولى در اصل امكان نسخ و همچنين در وجود آياتى كه ناسخ احكام اديان گذشته و يا ناسخ پاره‌اى از احكام اسلام در صدر اول هستند ، هيچ اختلافى وجود ندارد . ( 1 ) - كيفيت نسخ براى به دست آوردن نظريهء صحيح ، ما ناچاريم بدين گونه توضيح دهيم كه : نسخ شدن حكمى كه در قرآن وجود دارد ، به سه صورت متصور است : 1 - حكمى كه به وسيله قرآن ثابت شده است ، سنت قطعى و حديث‌هاى متواتر يا به وسيله اجماع قطعى كه كاشف از عقيدهء معصوم باشد ، نسخ شود . اين نوع نسخ عقلا و نقلا اشكالى ندارد و اگر در موردى يك چنين نسخى ثابت شود ، بايد از آن پيروى نمود و اگر در موردى سنت متواتر و يا اجماعى محقق نيست ، در اين صورت نسخ ، مورد قبول نخواهد بود ، زيرا چنان كه قبلا توضيح داديم ، نسخ با خبر واحد ثابت نمىشود . 2 - حكمى كه به وسيله قرآن ثابت شده است ، به وسيله آيهء ديگرى كه ناظر بر آيه منسوخ بوده و حكم آن را بيان مىسازد ، نسخ گردد . اين نوع نسخ نيز داراى اشكال و ايرادى نيست و آيهء « نجوى » را از اين گونه نسخ مىدانند كه به زودى در اين باره بحث خواهيم نمود . 3 - حكمى كه به وسيله قرآن ثابت شده است ، با آيه ديگرى نسخ شود ؛ بدين گونه كه مفهوم آيه ناسخ هيچ‌گونه نظارت نسبت به مفهوم آيه منسوخ نداشته باشد و به ظاهر و به طور صريح آن را بيان نكند ، بلكه تنها اختلاف و تضادى كه در مفهوم اين دو مشاهده مىشود ، ما را به وجود چنين نسخ هدايت كند و ناسخ بودن آيهء متأخر و منسوخ بودن آيهء متقدم را نشان دهد . تحقيق و بررسى نشان مىدهد كه اين گونه نسخ در قرآن وجود ندارد زيرا قرآن مجيد هر نوع