السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)

338

البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)

گذشته از اين ، دلايل و روايات فراوانى در دست داريم كه مراجعه به قرآن و گرفتن معناى ظاهرى آن را تجويز مىكنند و بر آن تشويق و تأكيد مىنمايند و جمع اين دو گروه از دلايل و روايات به اين است كه بگوييم : تفسير به رأى غير از عمل به ظواهر الفاظ قرآن است كه اولى حرام و ناروا و دومى جايز و شايسته مىباشد . 3 - معانى آيات قرآن عميق و ريشه‌دار است يكى ديگر از دلايل طرفداران عدم حجيت ظواهر قرآن اين است كه : قرآن داراى معانى بلند و دقيق و مشتمل بر مطالب فوق‌العاده مشكل و عميق مىباشد و همان معانى دقيق و مطالب مشكل مانع از درك مفاهيم و مقاصد آيات قرآن مىباشند . همان‌طوركه افراد معمولى از درك مطالب قسمتى از كتاب‌هاى علماى گذشته عاجز و ناتوانند و تنها عدهء معدود و انگشت‌شمارى مىتوانند ، مطالب اين گونه كتاب‌ها را درك كنند ، اين افراد كه از درك مطالب كتاب‌هاى دانشمندان عاجزند ، چگونه مىتوانند به سادگى پى به حقايق قرآن ببرند و به نكات و دقايق آن دست يابند ، در صورتى كه قرآن كلام خداست و علوم گذشته و آينده و دانش اولين و آخرين در آن جمع شده است ؟ پاسخ : در جواب اين گفتار بايد گفت : قرآن گرچه علوم گذشته و آينده را دربردارد و بدون ترديد فهميدن اين علوم از قرآن ، اختصاص به اهل بيت و خاندان نبوت دارد ولى اين حقيقت با يك حقيقت ديگر نيز منافات ندارد كه قرآن علاوه بر علوم و دقايق عميق باطنى ، داراى معانى ظاهرى هم باشد كه هركس با زبان و قواعد عربى آشنا است ، بتواند آن معانى را درك كند و با در نظر گرفتن شواهد نقلى از گفتار و دستورات پروردگار استفاده كند . 4 - آيا معانى ظاهرى قرآن مقصود نيست ؟ بازمىگويند : ما اجمالا مىدانيم كه تمام معانى ظاهرى قرآن در بعضى از مطلقات و عمومات آن ، مراد و مقصود نيست بلكه اكثر آن‌ها تخصيص ، تقييد و تبصره خورده است . ( 1 ) - باز اجمالا مىدانيم كه معناى ظاهرى پاره‌اى از الفاظ قرآن اراده نشده است ولى چون اين گونه الفاظ و جملات كه ظاهرش اراده نشده ، معانى ديگرى از آن‌ها مقصود و مطلوب مىباشد ، مشخص نيست بلكه در