بين بردن آن‌ها نبود . و ثانيا : عده‌اى از علما و دانشمندان موارد اختلاف آن قرآن‌ها را معين نموده‌اند ، از جمله ابو داود سجستانى - صاحب سنن معروف - در اين موضوع كتابى نوشته ، آن را كتاب المصاحف ناميده است . از اين گفتار دو مطلب استفاده مىشود : يكى اين كه : قرآن‌هاى دوران عثمان با يكديگر متفاوت بوده‌اند و تحريف به معناى زيادت و يا نقصان كلمه و كلمات به آن‌ها راه يافته است و تنها يكى از آن‌ها مطابق با واقع و از هر گونه زيادت و نقصان محفوظ بوده است ( 1 ) - و به عقيده ما قرآنى كه عثمان جمع‌آورى نموده ، همان قرآن متداول و معمول در ميان مسلمانان صدر اسلام مىباشد كه از هر جهت مطابق با واقع بوده ، از خود رسول اكرم ( ص ) گرفته شده است . دوم اين كه : به عقيدهء ما و به عقيدهء تمام كسانى كه تنها قرآن موجود را قطعى و متواتر مىدانند ، تحريف به معناى زيادت يا نقصان كلمه در بعضى از قرآن‌هاى صدر اسلام راه داشته است ولى در عصر عثمان كه قرآن‌هاى تحريف يافته سوزانده شده ، قهرا تحريف به آن معنى نيز از ميان رفت و تنها قرآنى كه از زيادت و نقصان خالى و محفوظ بود ، در دست مسلمانان باقى ماند . ولى كسانى كه تمام قرآن‌هاى صدر اسلام را قطعى و متواتر مىدانند ، مجبورند كه در قرآن موجود نيز تحريف را بپذيرند و كم و زياد بودن بعضى از كلمات آن را قبول نمايند زيرا اين گروه ، مانند طبرى و بعضى از مفسرين ديگر مىگويند كه قرآن به هفت گونه نازل شده است و تا دوران عثمان نيز با همان هفت گونه خوانده مىشد ولى عثمان همهء آن قرآن‌ها را از بين برد و تنها قرآن خود را كه با يكى از آن لغات و گونه‌هاى هفت‌گانه نگارش يافته بود ، باقى گذاشت و از آن زمان به بعد روش‌ها و لغت‌هاى شش‌گانه ديگر كه در واقع همهء آن‌ها نيز از قرآن بوده است ، از بين رفت . « 1 » 4 - تحريف در آيات : اگر آيه و يا سوره‌اى از قرآن ، كم و يا بر آن اضافه شود ولى اين زيادت و نقصان تغييرى در حقيقت قرآن و كتاب خدا بودن آن به وجود نياورد و رسول خدا ( ص ) نيز آن سوره و يا آن آيه را به طور مسلم در قرآن خوانده باشد ، اين عمل با اين شرايط و خصوصيات يكى از معناهاى تحريف مىباشد و تحريف به اين معنا قطعا در قرآن واقع شده است . مثلا « بسم اللّه » از جمله آياتى است كه پيامبر اسلام به اتفاق مسلمانان ، پيش از هر سوره به جز

--> ( 1 ) در همين كتاب به بحث « قرآن به چند لفظ فرودآمده است » مراجعه شود .