( 1 ) - تصريح دانشمندان بر عدم تواتر قرائت‌ها در اينجا مناسب مىدانيم كه گفتار چند تن از دانشمندان علم قرائت را كه در آن بر عدم تواتر قرائت‌ها تصريح شده است ، بياوريم تا مطلب بيش از پيش روشن و واضح گردد : 1 - ابن جزرى مىگويد : هر قرائتى كه با قواعد و لغت عرب و لو از يك‌جهت موافق باشد و با يكى از قرآن‌هاى عثمان و لو به طور احتمال مطابقت كند و سندش هم صحيح باشد ، همان قرائت صحيح است و نمىتوان آن را رد نمود بلكه اين قرائت يكى از وجوه هفت‌گانه‌اى است كه قرآن بر آن اساس نازل شده است و براى مسلمانان لازم و واجب است كه آن قرائت را بپذيرند ، خواه از قاريان هفت‌گانه نقل شود و يا از قاريان ديگر كه مورد قبول مىباشند . ولى اگر قرائتى يكى از همان شرايط و اركان را دارا نباشد ، بايد چنين قرائتى را ضعيف يا باطل دانست ، گرچه از قاريان هفت‌گانه و يا بالاتر از آنان نقل شده باشد . اين همان نظرى است كه بزرگان و پيشوايان علم و تحقيق آن را مىپذيرند . ابو عمر عثمان بن سعيد دانى نيز بر آن تصريح نموده و ابو محمد بن ابى طالب مكى و ابو العباس احمد بن عمار مهدوى در موارد متعددى اين مطلب را به صراحت و روشنى بيان داشته‌اند . و محقق توانا ابو القاسم عبد الرّحمن بن اسماعيل معروف بابى شامّه نيز همان را تحقيق و تأييد نموده است و اين همان نظريه‌اى است كه گذشتگان از علما بر آن عقيده بودند و مخالفى در برابرشان نبوده است . 2 - ابو شامه در كتاب خود المرشد الوجيز مىگويد : نبايد هر قرائتى را كه به يكى از قاريان هفت‌گانه نسبت داده شود ، گول آن را خورد و آن را صحيح ناميد و چنين پنداشت كه واقعا قرآن بدان صورت نازل گرديده است مگر ( 2 ) - اين كه با ضوابط و قوانين صحت مطابقت كند . در اين صورت نيز نقل آن قرائت اجماعى خواهد بود و به يك نفر اختصاص نخواهد داشت . قرائت غير صحيح آن نيست كه از قاريان هفت‌گانه معروف نقل نشود زيرا تكيه و اعتماد ، بر شرايط و اوصاف قرائت است نه بر اشخاص . بنابراين ، قرائت غير صحيح قرائتى است كه شرايط صحت قرائت را دارا نباشد ، خواه اين قرائت از قاريان هفت‌گانه معروف نقل شود يا از ديگران ، منتها در اثر شهرت قاريان هفت‌گانه و كثرت مطابقت قرائت آنان با قواعد و شرايط صحت ، نسبت به آن‌ها اعتماد بيشترى پيدا شده تا قرائت‌هاى ديگر . « 1 »

--> ( 1 ) النشر فى القراءات العشر ، 1 / 9 .