السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)
189
البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)
ابو معاويه ازهرى نقل مىكند كه : ( 1 ) - ابو عمر به اقسام قرائتها و الفاظ عرب آشناتر و اطلاع او بر سخنان زيبا و كمياب عرب و فصيحترين اشعار آنان از همه بيشتر بود . « 1 » راويان ابو عمر قرائت ابو عمر را دو نفر به واسطهء يحيى بن مبارك نقل نمودهاند : دورى ، سوسى كه با خود ابن مبارك ، واسطه نقل به سه نفر مىرسد . 1 - اما خود يحيى بن مبارك ، ابن جزرى دربارهء او مىگويد : او استاد در علم نحو و معلم قرائت قرآن و مردى مورد اعتماد و علامه جليل القدر است . وى وارد بغداد شد و به « يزيدى » معروف گرديد زيرا كه وى با يزيد بن منصور حميرى دايى مهدى ، خليفهء عباسى ، انس و مصاحبت بيشترى داشت و تربيت فرزندان او را به عهده گرفته بود . يحيى بن مبارك قرائت را به ابو عمر عرضه داشت و از نظريه وى استفاده كرد و ابو عمر نيز وى را براى ياد دادن قرائت قرآن جانشين خود كرد . يحيى علاوه بر ابو عمر از حمزه نيز قرائت را فرا گرفته است . وى در علم قرائت داراى رأى و اجتهاد بود و در موارد كمى با استاد خويش ابو عمر اختلاف نظر داشت . قرائت را دو نفر از وى نقل نمودهاند : دورى و ابو شعيب سوسى . ابن مجاهد مىگويد : علت اين كه ما بر قرائت يزيدى ( يحيى ) اعتماد نموديم با اين كه مقام شاگردان ديگر ابو عمر بالاتر از وى بود ، اين است كه وى به كار ديگرى نپرداخت و منحصرا از ابو عمر نقل قرائت نمود و در ميان تمام شاگردان از قدرت حفظ و ضبط بيشترى برخوردار بود . او به سال 402 در 74 سالگى در مرو وفات نمود و بعضى گفتهاند كه سن وى در موقع مرگش از نود سال تجاوز كرده بود . « 2 » 2 - اما دورى ، راوى و شاگرد يحيى : نام وى حفص فرزند عمر بن عبد العزيز دورى از قبيلهء ازد و بغدادى است . ابن جزرى مىگويد : دورى مورد اعتماد و مردى جليل القدر است و تمام مطالب را ضبط و حفظ مىنمود . او اول كسى است كه قواعد و مطالب مربوط به قرائت را جمعآورى كرد . او در شوال
--> ( 1 ) تهذيب التهذيب ، 72 / 178 - 180 . ( 2 ) طبقات القراء ، 2 / 375 - 377 .