عبد الكريم بى آزار شيرازى

79

باستانشناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن (فارسى)

در قرآن از مبدأ و مقصد جغرافيايى هجرت ابراهيم ( ع ) نامى به ميان نيامده اما از اين كه هم‌سفر وى لوط مىفرمايد : إِنِّي مُهاجِرٌ إِلى رَبِّي مىتوان دريافت كه هدف آن حضرت مهاجرت از بلاد كفر و شرك به سرزمينهايى است كه خانه خدا در آنجاست و هدف آن حضرت تبليغ توحيد و يكتاپرستى و انتشار آن در سراسر جهان است . و پرورش ذريّه‌اى صالح در محيطى سالم و اقامه نماز بود . ربنا ليقيموا الصلاة تورات دربارهء علل هجرت ابراهيم از اور به حرّان سكوت مىكند اما عهد جديد اشاره‌اى پراهميت دارد كه پروردگار به ابراهيم قبل از هجرت به حرّان فرمان داد كه از موطن خويش بريده ، به زمينى كه او را نشان خواهد داد ، برود . « 1 » حضرت ابراهيم در شهر حرّان حرّان يكى از شهرهاى قديمى در شمال بين النهرين ( عراق ) است . اين شهر موطن خانوادهء حضرت ابراهيم ( ع ) بعد از مهاجرت از اور « 2 » و همچنين محل سكونت لابان پدر زن حضرت يعقوب ( ع ) و نيز مركز صابئيين بوده ، روميان آن را كاريا و روحانيان مسيحى ، هلنوپوليس ( شهر بت‌پرستى ) مىناميده‌اند ولى نام اين شهر در منابع اسلامى حرّان يا اران از كلمهء حرانو به معناى راه راست است كه در خطوط ميخى كتيبه‌هاى آن شهر باقى است . و اين نام از اهميت تجارى و موقعيت اقتصادى آن شهر حكايت مىكند . شهر حرّان از روزگار قديم مركز عبادت سن ، خداى ماه بوده كه چند تن از پادشاهان آشور در تزيين آن كوشيده‌اند . « 3 » اين شهر سهم مهمى در زندگى حضرت ابراهيم ( ع ) داشته ، شواهد باستان شناختى اين معنى را تأييد مىكند . « 4 » در بعضى از منابع اسلامى آمده است كه در اين شهر حضرت ابراهيم ( ع ) با سارا دختر فرمانرواى حرّان كه از دين پدران بيزارى مىجست ازدواج

--> ( 1 ) . انجيل ، اعمال رسولان ، 7 : 2 - 5 . ( 2 ) . اعلام المنجد ، ص 231 . ( 3 ) . فرهنگ قصص قرآن ، ص 56 . ( 4 ) . Finegan , Jack , Light form the ancient Past , New York ، 1959 ، P . 68 .