كربلا از نظر باستان‌شناسان باستان‌شناسان در مفهوم نام كربلا سه احتمال داده‌اند : 1 . تركيب شده از كرب - ايل ، كرب لهجه ثانوى قرب به معناى نزديكى و تقرب به معبود « 1 » . اين كلمه در عربى و عبرى و سريانى با قاف و در فرهنگ اكدى و بابلى با كاف تلفظ مىشود . « 2 » در فرهنگ سبئيهء قديم مكرب به معناى معبد مشتق از كرب است « 3 » و در نقشه بطلميوس با كلمه مكورابا به مكه اشاره شده كه از مقربه ( مكان قرب ) است . « 4 » اما لفظ ايل در زبان عبرى به معناى رب و خالق است . بنابراين كربلا به معناى محل تقرب به پروردگار يا شهر بيت الله است . 2 . تركيب شده از كار ( نجات ) و بلاة ( حيات و امان ) بنابراين لفظ كربلات يعنى يافتن حيات و اين مفهوم هماهنگ با روايتى است كه مىگويد : كربلا بقعه‌ايست كه خداوند در آن نوح و كسانى كه به او ايمان آورده بودند ، نجات داد . « 5 » 3 . تركيب شده از كور ( خانه بزرگ عبادت ) « 6 » و بلات ( امان و سلام ) و بنابراين كوربلات يعنى شهر يا معبد امن يا بيت السلام . « 7 » اين معنى با روايتى هماهنگ است كه مىفرمايد : خداوند قبل از اين كه مكه را حرم قرار دهد كربلا را حرم امن و مبارك قرار داد . حضرت ابراهيم ( ع ) مدتى در اين بقعهء مباركه به عبادت پرداخت و آنگاه رهسپار بابل شد .

--> ( 1 ) . لسان العرب ، مادهء كرب و قرب . ( 2 ) . المعجم الآشورى ، حرف K ، لفظ Kaabu . ( 3 ) . المعجم السبئى ، ماده ( ك و ب ) . ( 4 ) . دكتر جواد على ، تاريخ العرب قبل الاسلام ، ص 37 - 38 ، ط بغداد 1961 . ( 5 ) . بحار الانوار ، ج 101 ، ص 33 . ( 6 ) . معجم علامات آشورى ، شماره 366 . ( 7 ) . سيد سامى البدرى ، القرآن و علم الآثار ، ك 1 ، ص 23 - 25 .