مقدمه قرآن و باستان‌شناسى باستان‌شناسى ، دانش شناخت فرهنگهاى ادوار گذشته انسان بر اساس مطالعه اشياء و آثار ديرين و جز آن است . « 1 » كروبر باستان‌شناسى را تاريخى مىداند كه بر پايه اسناد و مدارك غير مكتوب استوار است ؛ و پل مارتين در كتاب باستان‌شناسى معاصر ، باستان‌شناسى را علم بازسازى تاريخ انسان از گذشته تا حال مىداند كه در آن منشأ فرهنگها و تمدنهاى منقرض‌شده را مىجويد . قرآن كريم بخش وسيعى را به آغاز آفرينش جهان و انسان و درسهايى از تاريخ امم پيشين پيامبران ، پادشاهان اختصاص داده است و كرارا سفارش مىكند : أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ . « 2 » چرا در زمين سير و سياحت نمىكنند تا بنگرند كه عاقبت و سرانجام پيشينيانشان چگونه بوده است ؟ ! فرمان به سير و سياحت در زمين ( فِي الْأَرْضِ ) سپس نظر افكندن ( فَيَنْظُرُوا ) ، مطالعه

--> ( 1 ) . دانشنامهء جهان اسلام ، حرف ب ، جزوهء چهارم ، ص 484 . ( 2 ) . يوسف : 109 .