عبد الكريم بى آزار شيرازى

165

باستانشناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن (فارسى)

3 . همواره عاد همراه با ثمود ذكر شده و در قرآن مىخوانيم كه ثمود جانشينان قوم عاد بودند : وَ اذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ عادٍ . « 1 » و قرآن جايگاه ثمود را وادى القرى ذكر كرده : الَّذِينَ جابُوا الصَّخْرَ بِالْوادِ . « 2 » و وادى القرى از نظر بسيارى از مفسرين و مورخين سلسله جبال حسمى است كه در ميان اين سلسله جبال ، كوه ارم كه اكنون به آن رم گفته مىشود و اين كوه در جنوب اردن ، نزديك مرز شمالى عربستان واقع شده و داراى آب بسيار است . « 3 » ( نگاه كنيد به نقشه اردن ) . 4 . در جنوب اردن نام محلات ديگرى است كه در آن نقوش و مجسمه‌هايى كشف شده و در كتب عربى به عنوان مساكن قوم عاد توصيف شده است . « 4 » 5 . حفاريهاى باستان‌شناسانى چون هورسفيلد در جبل رمّ در 25 ميلى شرق عقبه و ساوينياك و اكتشافات جليدن ثابت كرده است اين مكان ، موضع ارم است كه در قرآن از آن نام برده شده است . « 5 » 6 . بعضى از مورخين حضرت هود را يكى از پيامبران منطقهء فلسطين و شمال حجاز ذكر كرده‌اند كه به سوى قوم عاد فرستاده شده است . بر اساس اين قرائن باستان شناسان معتقدند كه عاد در شمال شبه جزيره عربستان بوده نه در جنوب آن . « 6 » ارم ذات العماد أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ ، إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها فِي الْبِلادِ

--> ( 1 ) . اعراف : 74 . ( 2 ) . فجر : 9 . ( 3 ) . الويس موسيل ، شمال الحجاز ، ص 57 ، 130 . ( 4 ) . دكتر جواد على ، تاريخ العرب ، ج 1 ، ص 306 . ( 5 ) . Revue Biblique , xl . i ، 1932 ، p . 581 . xll . 1933 ، p . 405 ، XLIII ، 1934 ، p . 572 و نيز رجوع شود به جواد على ، تاريخ العرب ، ج 1 ، ص 306 . ( 6 ) . دكتر محمد بيومى مهران ، دراسات تاريخية من القرآن الكريم ، ج 1 ، فى بلاد العرب ، ص 246 - 249 .