با تصرف بيت المقدس توسط صليبيون در 492 ه . ق قلمرو آنان به شرق اردن گسترش يافت و پايتختى در كرك ايجاد شد اما در 584 ه . ق ، پس از محاصره‌اى طولانى ، توسط صلاح الدين ايوبى تسخير گرديد . « 1 » باستان‌شناسى اردن اردن و فلسطين سرزمين مقدس پيامبران الهى يكى از نخستين خاستگاهها و زيستگاههاى بشرى به روى زمين است . و پيشينه‌اى به قدمت گنج درّه هرسين در كرمانشاه و جارموى بين النهرين دارد . در سال 1865 كلرمون گانو ، كارمند رايزنى فرانسه در فلسطين ، سنگ نبشتهء معروف به مشا ( پادشاه موآب در اردن ، ح 850 ق . م ) را كشف كرد كه حاوى كتيبه‌اى از ادوار باستان بود ، وى در 1870 ، آن را به موزه لوور فرانسه انتقال داد . در دهه 1930 م ، باستان شناسان پيرو مكتب انگليسى باستان‌شناسى مصر ، كه پترى بنيانگذار آن بود در درهء رود اردن كاوشهاى بسيارى كردند . و آنگاه محققان باستان‌شناس امريكايى فعاليتهاى باستان‌شناسى را در فلسطين و اردن گسترش دادند . « 2 » در سال 1988 موزهء بريتانيا با همكارى وزارت سياحت و باستان‌شناسى اردن غار حضرت لوط ( ع ) و دير كنار آن را در غور الصافى اردن ، حفارى و ترميم كردند . و اخيرا محمد تيسير ظبيان باستان‌شناس اردنى به كشف غار اصحاب كهف در هفت كيلومترى امان ، پايتخت اردن نايل گشت كه تفصيل آن را در اين بخش از نظر مىگذرانيد .

--> ( 1 ) . مرتضى اسعدى ، جهان اسلام ، ج 1 ، ص 9 - 11 . ( 2 ) . دانشنامهء جهان اسلام ، حرف ب ، جزو چهارم ، ص 504 - 505 .