اين مسجد كه در قلب شهر دمشق قديم واقع شده از مهم‌ترين معماريهاى تمدن اسلامى است . زمين اين مسجد از صدها سال پيش مخصوص عبادت بوده است . در همين مكان معبد الهه آرامى در آغاز هزاره اول قبل از ميلاد و در عصر روم معبد ژوپيتر بوده است و بعد از پيروزى مسيحيان بر بت‌پرستان ، امپراطور تيوورسيوس كنيسه‌اى داخل اين معبد به نام مقدس يوحنا المعمدان ساخته است . بعد از فتح اسلامى در سال ( 14 ه / 635 م ) مسلمانان اين معبد بزرگ را با مسيحيان تقسيم كردند تا در آن به اقامه نماز بپردازند . پس از آن مسلمانان مسجد مستقل خود را از بناى كنيسه جدا كردند ، كه ديوار معبد جامع هر دو بود . در حدود 70 سال مسلمانان و مسيحيان در كنار هم به انجام فرايض دينى خود مىپرداختند . در سال ( 86 ه / 705 م ) وليد بن عبد الملك با بناى كليساهاى جديد در اماكن مختلف شهر دمشق با مسيحيان مصالحه كرد كه با ميل و رغبت از نيم معبد كه متعلق به آنان بود ، صرفنظر كنند . آنگاه تغييراتى مناسب با شعائر اسلامى در اين بناى كهن داده شد . در طرف شرقى ضريح با شكوهى از سنگ مرمر براى سر حضرت يحيى ( ع ) و در زاويه جنوب شرقى گلدسته‌اى به نام منارهء عيسى ( ع ) ساخته شده است . « 1 » در قسمتى از همين مسجد ، محل دفن سر سبط نبى حسين بن على ( ع ) است .

--> ( 1 ) . به نقل از اطلاعات ارسالى وزير محترم فرهنگ سوريه ، مورخ 8 / 9 / 1419 ه ، ص 17 - 21 .