محمود حسن ديوبندى
3
تفسير كابلى (فارسى)
سورة الفاتحة مكّيّة و هى سبع آيات نزلت بعد المدّثّر . سورهء فاتحه هفت آيه و مكى است بعد از سورهء مدثر نازل شده . بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ( 1 ) آغاز مىكنم به نام خدائى كه بىاندازه مهربان ، نهايت بارحم است . تفسير : رحمن و رحيم هر دو صيغهء مبالغه است اما در « رحمن » نسبت به « رحيم » مبالغه بيشتر است . در اين ترجمه تمام اين دقايق رعايت شده . الْحَمْدُ لِلَّهِ همه ستايشها مر خدايراست . تفسير : نيكوترين ستايشها و بهترين محامدى كه از ازل تا ابد شده و خواهد شد خاص به حضرت الهى سزاوار است ؛ زيرا ، آفرينندهء اشيا و بخشندهء عطايا و انعامات حضرت اوست ، و عطاى او عام است كه بلاواسطه بخشد يا به واسطهء ديگرى بخشايش كند مثلا كسى از فروغ خورشيد متمتّع مىشود ، يا از حرارت او برخوردار مىگردد ؛ اين انتفاع و برخوردارى از فيض خورشيد است نه از روشنى و گرمى . حمد را با تو نسبتيست درست * بر درِ هر كه رفت بر درِ تُست ترجمهء « الْحَمْدُ لِلَّهِ » تنها به اين جمله كه « هر نوع ستايش خداى را است » موجز و نارساست ؛ علماء به تقصير آن معترفند .