محمود حسن ديوبندى

مختصرى درباره علوم قرآن 39

تفسير كابلى (فارسى)

عبد الرحمن بنت الشاطى ، و تفسير محمد مصطفى مراغى و محمد عزه دروزه مىباشند . حفظ و تلاوت قرآن مسلمين در صدر اسلام در حفظ و تلاوت قرآن كريم بىنهايت كوشش و جديت داشتند و اجتماع اسلامى نيز به حافظان قرآن كريم شخصيت و امتياز فوق‌العاده‌اى قايل بود و پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مسلمانان را جهت فراگيرى و حفظ قرآن كريم تشويق مىفرمودند . از معاذ ( رض ) روايت شده است كه گفت : از زبان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شنيدم كه مىفرمود : " هر كس فرزندش را قرآن بياموزد در روز قيامت خداى تعالى تاج پادشاهى را براى او مىفرستد و دو جامه فاخر و زيبا بر او مىپوشاند ، لباسى كه مانندش را چشم هيچكس نديده است . ( تفسير طبرى ج 1 ، ص 121 ) . در حديث ديگرى از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت شده است : " اذا اراد احدكم ان يحدّث ربّه فليقرء القرآن " يعنى : هرگاه يكى از شما اراده كند كه با پروردگارش سخن بگويد قرآن را بخواند . در طبقات ابن سعد نقل شده است كه وقتى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اسامة بن زيد را به فرماندهى سپاه موته گماشت ، آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در پاسخ عده‌اى كه شگفتى نمودند ، يكى از جمله‌ى اوصاف شايسته‌ى وى را حفظ قسمتى از قرآن كريم بيان فرمود . ( جزء 2 ، ص 136 ) . روى اين بيان ، همان‌گونه كه در بحث‌هاى قبلى صحبت به ميان آمد : بهترين شيوه قرائت قرآن كريم و مطالعه‌ى تفسير همانست كه تلاش زياد در فهم معانى آن با استمداد از قواعد عربى به خرج داده شود به اين مفهوم كه مسلمان بداند به تلاوت چه مشغول است و يا آنچه را كه حفظ مىدارد و به مطالعه‌ى آن پرداخته است ، سخن كيست ؟ بارى كلام ذات كبريايى خداوند است همان‌گونه كه در حديث فوق تذكر رفت ، آنكه مىخواهد با پروردگارش سخن بگويد قرآن را بخواند . از برازنده‌ترين درجات براى مسلمان اين است كه وى حافظ قرآن كريم باشد به اين مفهوم كه آيات توام با ترتيب در عقل و قلبش محفوظ باشد و طورى حفظ داشته باشد كه اگر بخواهد از حافظه‌اش بازگردان نمايد غير از اينكه احتياج به ديدن مصحف شود بتواند . . چنانچه همين حفظ در سينه‌ها بود كه قرآن براى ما در مرور قرنها سليم از ضياع و تحريف