محمود حسن ديوبندى
مختصرى درباره علوم قرآن 30
تفسير كابلى (فارسى)
سبع پنجم : از بعد از الف دومى " مَنْسَكاً " تا آيهى " وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ " سورهى فتح حرف ة . سبع ششم : از بعد از ة " مُؤْمِنَةٍ " تا آيهى " الظَّانِّينَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوْءِ " سورهى احزاب حرف واو . سبع هفتم : از بعد از " السَّوْءِ " تا آخر حرف آخرى قرآن كريم ( تفسير ابن كثير ، ج 1 ) . همينطور علما و قراى قرآن كريم در حصههاى قرآن عنوانها و نامهاى متعارفى دارند كه تعبير آن چنين است : 1 - سبع طوال : يعنى هفت سورهاى كه دراز است ، عبارت از : بقره ، آل عمران ، نساء ، مائده ، انعام ، اعراف و انفال يا برائه . 2 - مئين : بر سورههايى كه كموبيش به صد آيه مىرسد ، اطلاق گرديده است و اين سورهها از يونس شروع و تا سورهى فاطر مىباشد . 3 - مثانى : يعنى سورههايى كه در آن به صورت خاص از انبياى گذشته و امّتهايشان و قصههاى پيامبران و امتهاى قبلى و عبرت و نصايح كه براى اين امّت اسلامى است هر بار تذكر رفته است . كه از سورهى " يس " تا " ق " مىباشد . 4 - مفصل : سورههايى است كه مضامين جداجدا و عليحدهاى دارد كه از سورهى " ق " تا آخر قرآن است . امام احمد بن حنبل ( رح ) از وائلة بن اسقع روايتى را نقل مىفرمايد كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود : بجاى تورات به ما سبع طوال ( قرآن كريم ) داده شده و بجاى زبور مئين و بجاى انجيل مثانى . و فضيلت و برترى كه براى ما داده شده است اين است كه براى ما مفصلات نيز داده شده است . ( الاتقان ، ج 1 ) قاريان قرآن و قرّاء سبعه هرچند بدون شك از زمان نزول قرآن تا عصر صحابه و تابعين و تا امروز قاريان و حفاظ زياد و بىشمارى از قرآن كريم بودهاند ولى از آنجا كه بيان اين همه از سهولات نيست ، لذا از قاريان عصر پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه از جملهى اصحاب كرام ( رض ) بودند نام مىبريم .