علوم قرآن خداوند متعال در قرآن كريم مىفرمايد : " ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ " و نيز مىفرمايد : " وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى لِلْمُسْلِمِينَ " . بنابراين شبهه‌اى باقى نمىماند كه قرآن كتاب هدايت بوده و تمام علوم در آن جمع شده است پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مىفرمايد : " فيه نبأ ما قبلكم و خبر ما بعدكم و حكم ما بينكم . . . " در اين كتاب خبر آن چيزى است كه پيش از شما بوده است ، و آنچه پس از شما خواهد آمد و حكم آنچه ميان شما واقع شود در آن است . . . الحديث . روى اين اساس ، علوم قرآن بسيار بوده و همين كافى است كه بدانيم تمامى كتابخانه‌هاى زبان عربى و با علوم مختلفى كه در آن قرار دارد ، از قرآن كريم تفرع جسته و از جمله‌ى علوم قرآن به شمار مىرود . علم زبان عربى با فروع آن از ادبيات ، بلاغت ، قواعد و دستور از علوم قرآن است . شريعت اسلامى با تمام فروعاتش از فقه ، اصول ، تفسير ، حديث و توحيد از علوم قرآن است . تاريخ و بسيارى از مسايل پديده‌ها و هستى و اصول بحث و منطق از علوم قرآن است . زركشى در كتاب " البرهان " مىگويد : " و كلّ علم من العلوم منتزع من القرآن و الّا فليس له برهان " . بيهقى در " المدخل " از ابن مسعود روايت دارد كه او گفت : " كسى كه مىخواهد بر علم دست يابد پس در معانى و تفسير و قرائت قرآن كريم تفكر ورزد ، زيرا در آن علم اولين و آخرين است ( گويد : اراده‌اش اصول علم بوده است . . . البرهان ) " . خلاصه اين‌كه اساس و بنيان تمدن عربى با همه‌ى علوم ، فنون و ابتكاراتى را كه حاوى است در روشنايى قرآن و از تاثير آن به ميان آمده است . چنانچه اگر قرآن كريم نمىبود اين كتابخانه‌ى بزرگ زبان عربى كه امروز با آن سرافراز است هرگز وجود نمىداشت . و اين خود مفهوم اين مقوله است كه " قرآن علوم بسيار زيادى را در خود دارد " و نيز مفهوم گفته‌ى بالاى زركشى " همه‌اى علوم از قرآن گرفته شده است " .