على اكبر قرشى بنابى

11

تفسير احسن الحديث (فارسى)

خدا شريك دارد و امثال آن . اين آيه همان آيهء 8 ، اين سورهء و آيهء 20 از سورهء لقمان است ، نقل شده آيه دربارهء نضر بن حارث است كه ميگفت : ملائكه بنات اللّه‌اند ، قرآن افسانهء گذشتگان است و قيامت وجود ندارد و اللَّه العالم . يَتَّبِعُ كُلَّ شَيْطانٍ مَرِيدٍ راجع به اعتقاد و عمل است چنان كه « يجادل » راجع بقول بود يعنى در زبان دربارهء خدا مجادله مىكند و در اعتقاد و عمل از هر شيطان عارى از فائدة ، پيروى مىكند . كُلَّ شَيْطانٍ شامل شياطين انس و جن است و نيز در هر كار خلاف يك شيطان وجود دارد أَ لَمْ تَرَ أَنَّا أَرْسَلْنَا الشَّياطِينَ عَلَى الْكافِرِينَ تَؤُزُّهُمْ أَزًّا مريم : 83 ، هر چند رئيس همهء آنها . ابليس ملعون است . بهر حال تناسب اين آيات با آيات قبلى آنست كه : انسان لجوج بجاى پيروى از خدا و آيات و حق ، دربارهء خدا مجادله مىكند و از هر شيطان تبعيت مىكند . 4 - كُتِبَ عَلَيْهِ أَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ يُضِلُّهُ وَ يَهْدِيهِ إِلى عَذابِ السَّعِيرِ . ضمير « عليه » راجع به شيطان است كُتِبَ عَلَيْهِ اشاره به قضاء حتمى الهى است كه پيروى از شيطان نتيجه‌اش گمراهى و آتش است چنان كه فرموده : إِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغاوِينَ وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِينَ حجر / 42 . منظور از « تولاه » سرپرست قرار دادن و اطاعت كردن است . يعنى : بر شيطان حتمى شده كه هر كه از او اطاعت كند ، او را گمراه كرده و به سوى آتش مىكشد . آيه نشان مىآيد كه قضاء حتمى بر ابليس ، شامل اعوان او نيز ، هست زيرا در آيهء اول كُلَّ شَيْطانٍ آمده و در اين آيه كُتِبَ عَلَيْهِ مفرد ذكر شده است .