على اكبر قرشى بنابى
2
تفسير احسن الحديث (فارسى)
4 - سورهء مباركه بى شك مدنى است ، طبرسى رحمه اللَّه فرموده : همهء مفسران چنين گفتهاند ، و علاوه آيات سوره ، گواه صدق اين مدعا است . 5 - مشكل است بگوئيم : همهء سوره بيكبار نازل گشته است ، مثلا مقدارى از آيات آن در رابطه با جنگ تاريخى « احد » مىباشد كه در اواخر سال سوم هجرت اتفاق افتاده است ، على هذا بايد اين سوره در اواخر همان سال نازل شده باشد ، از طرف ديگر حدود هشتاد آيه راجع بجريان آل عمران و آمدن هيأت نجرانى بمدينه و مباهله با آنهاست . ابن اثير در تاريخ كامل تصريح كرده كه مباهله با نصارى در سال دهم هجرت واقع گرديد و آن روز 24 ذو الحجة ، شش روز بعد از جريان مقدس غدير خمّ بود و از عمر آن حضرت فقط دو ماه و چهار روز باقى مانده بود ، از گفته طبرسى در « اعلام الورى » و از تاريخ يعقوبى نيز چنين معلوم مىشود ، على هذا حدود هشتاد آيه در اين رابطه بايد در سال دهم نازل شده باشد . اما ابن اسحاق در سيرهء خود كه سيرهء ابن هشام نام دارد ، مباهله را در اوائل هجرت نقل كرده است « 1 » . طبرسى رحمه اللَّه فرموده : محمّد بن اسحاق و كلبى و ربيع ابن انس گفتهاند : اوائل سوره تا هشتاد و چند آيه دربارهء هيات نجرانى نازل شده است كه بمدينه آمدند از اين كلمه به نظر مىآيد كه طبرسى قول ابن اسحاق را پذيرفته است ، بهر حال بايد گفت : اين سوره بتدريج در موارد لزوم نازل گشته و بدستور رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله ، آيات آن رويهم گذاشته شده ، تا يك سوره تشكيل گرديده است . الميزان نظر مىدهد كه شايد اين سوره بيكبار نازل شده باشد زيرا آيات آن داراى نظم و نسق واحدى است ، گفتهء ابن اسحاق كه اوائل سوره دربارهء هيات نجران نازل گرديده به نظر الميزان اجتهاد از جانب خود اوست . ناگفته نماند :
--> ( 1 ) سيرهء ابن هشام ج 1 .