الْجَحِيمِ ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذابِ الْحَمِيمِ دخان آيه 47 و 48 . بگيريد او را و بكشيد بسوى جحيم پس بريزيد بر فرق او آب جوشيده ، و ميفرمايد نيز : خُذُوهُ فَغُلُّوهُ ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُها سَبْعُونَ ذِراعاً فَاسْلُكُوهُ الحاقه آيه 30 الى 32 - و اما : ( وَ لا ناصِرٍ ) براى اين است كه ميفرمايد : يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ وَ أُمِّهِ وَ أَبِيهِ وَ صاحِبَتِهِ وَ بَنِيهِ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ عبس آيه 33 الى 37 . تفسيرش گذشت . [ سوره الطارق ( 86 ) : آيه 11 ] وَ السَّماءِ ذاتِ الرَّجْعِ ( 11 ) و او قسم است و رجع را بعضى تفسير كردند بمطر و غيث بنا بر اين تفسير مراد از سماء عالم بالا است كه ابرها باشند زيرا باران از ابرها خارج مىشود ، و تعبير برجع براى اين است كه از درياها برداشته مىشود و به صورت ابر توسط باد در اطراف بالا ميرود سپس نزول مىكند و رجوع مينمايد و برميگردد ، و بعضى تفسير كردند بشمس و قمر و كواكب كه طلوع و غروب دارند . اقول : ممكن است مراد اين باشد كه آسمانها در ابتداء امر به صورت دود و دخان بود و در آخر امر هم به صورت دخان مىشود چنانچه ميفرمايد : ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ فصلت آيه 11 ، و ميفرمايد : فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ دخان آيه 10 . و اين اشاره به اين است كه آسمان به اين عظمت كه اول دخان بوده و روز قيامت باز برميگردد دخان مىشود ، خدايى كه قدرت بر اين دارد قدرت ندارد كه انسان خاك شده را دو مرتبه انسان كند البته بر همه چيز قادر است . [ سوره الطارق ( 86 ) : آيه 12 ] وَ الْأَرْضِ ذاتِ الصَّدْعِ ( 12 ) صدع بمعنى شكاف است . تفسير كردند كه زمين شكاف برميدارد و از زير زمين اشجار و نباتات خارج مىشود . اقول : اين هم ممكن است اشاره بروز قيامت باشد كه ميفرمايد : يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ ابراهيم آيه 48 . كه زمين كه ابتداء نبود خداوند خلق فرمود سپس در قيامت تبديل ميفرمايد قدرت دارد بدن خاك شده را تبديل فرمايد و برگرداند