السيد عبد الحسين الطيب
35
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)
دارد يا ظن به ضرر يا احتمال ضرر دهد و لو وهم باشد كه احتمال ضعيف باشد اجتناب مىكند كه دفع ضرر مقطوع و مظنون و محتمل به حكم عقل واجب است چنانچه اگر احتمال حيوان گزنده مثل عقرب و مار در فراشش دهد تا يقين بدفعش پيدا نكند در آن فراش نميرود ، يا احتمال قطّاع طريق در راه بدهد يا گرفتار دشمن شود از آن طريق نميرود گيرم يقين بقيامت نداشته باشند و از فرمايشات انبياء و نصوص قرآن يقين پيدا نكنند لا اقل احتمال صدق ميدهند يا مظنه پيدا ميكنند يا احتمال ضعيف بايد اجتناب كنند كه ميفرمايد مثل اينكه يقين بخلاف دارد : أَ لا يَظُنُّ أُولئِكَ أَنَّهُمْ مَبْعُوثُونَ [ سوره المطففين ( 83 ) : آيه 5 ] لِيَوْمٍ عَظِيمٍ ( 5 ) از براى روز با عظمت و اهميت كه روز قيامت بسيار عظمت دارد كه خداوند عظيم او را بعظمت ياد فرموده زمين قاعا صفصفا مىشود كوهها از هم پاشيده مىشود درياها خشك مىشود تمام خلق اولين و آخرين از جن و انس و وحوش و ملائكه در يك جا مجتمع ، آسمانها از هم پاشيده ، ستارهها سقوط كرده ، خورشيد يك نى بالاى سر زمين مثل كوره حدّادى . صداى نفير جهنم صفحه محشر را پر كرده ، ملائكه غلاظ و شداد با تازيانهها و زنجيرها و غلهاى آتشى و عمودها ، بهشت را زينت كردهاند ، نامهها پرواز مىكند و غير اينها از اوضاع آن روز آيا اينها تمام اين امور را دروغ ميپندارند و ايمان كه ندارند مظنه هم ندارند احتمال هم نميدهند كه در همچو روزى مبعوث ميشوند . [ سوره المطففين ( 83 ) : آيه 6 ] يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ ( 6 ) روزى است كه تمام افراد ناس از آدم ابو البشر تا آخرين فرد انسانى قيام ميكنند و برپا ميايستند در پيشگاه عظمت پروردگار عالمين . تعبير بناس با اينكه اثبات شيء نفى ما عدا نميكند چنانچه گفتيم جن و انس و ملك و وحوش تمام مبعوث ميشوند براى اين است كه ملائكه كلا معصوم هستند و ذرهاى خطا ندارند چنانچه ميفرمايد : لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ تحريم آيه 6 . و همچنين