سرمايه و رفقاء و اشباه اينها . سؤال : در حديث داريم : أبى اللَّه أن يجرى اشياء الا باسبابها البته بايد پى اسباب رفت . جواب : اولا مجرى خدا است نه اسباب و افعال الهى بسا بدون اسباب است و بسا بتوسط اسباب بر طبق حكمت و مصلحت . و ثانيا تأثير سبب هم بيد قدرت او است چه بسا بعض اشخاص تمام اسباب براى او آماده است و نتيجه نميگيرد و بسا بدون سبب استفاده مىكند . چنان روزى بنادانان رساند * كه صد دانا در او حيران بماند در خبر است كه نظر كنيد به تمام اين طيور كه صبح از آشيانه بيرون ميآيند گرسنه و شب برميگردند سير : وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوعَدُونَ ذاريات آيه 22 . بعلاوه قطع نظر از اين وفور نعمت و وجوب شكر ذات مقدس واجب الوجود كه جامع جميع كمالات و منزه از جميع عيوب و نواقص است سزاوار پرستش است نه حجر و خشب كه تراشيده بشر است كه از امير المؤمنين است : ما عبدتك خوفا من نارك و لا طمعا فى جنتك بل وجدتك اهلا للعبادة فعبدتك . يعنى اگر بهشت و جهنمى هم نبود من تو را عبادت ميكردم چون سزاوار پرستشى نه اينكه خوف و رجاء ندارم . [ سوره الناس ( 114 ) : آيه 4 ] مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاسِ ( 4 ) وسوسه مقابل الهام و وحى است ، و وسوسه از شياطين است كه شرحش ميآيد كه در حديث داريم از على بن ابراهيم از حضرت صادق ( ع ) : قال : ما من قلب الا فله اذنان على احدهما ملك مرشد و على الاخر شيطان مفتن هذا يأمره و هذا يزجره و من - الناس شيطان انسى يحمل الناس على المعاصى كما يحمل الشيطان من الجن . الْخَنَّاسِ خنس مستور شدن و پنهان شدن و غروب كردن و دورى جستن است اين شياطين انسى و جنى پس از آنكه آمدند و اغوا كردند و انسان را در ضرر انداختند پنهان ميشوند چنانچه دربارهء شيطان ميفرمايد : وَ قالَ الشَّيْطانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَ ما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ