[ سوره القدر ( 97 ) : آيه 1 ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ ( 1 ) كلام در اين آيه شريفه بسيار مبسوط و مفصل است و از وضع اين تفسير خارج است و ما بطور اختصار در چند مقام صحبت ميكنيم : مقام اول : در تعيين ليلة القدر . اختلاف زيادى است بين سنى و شيعه بعض اهل تسنن گفتند : ليلة القدر در عهد پيغمبر بود بعد برداشته شد ، بعضى گفتند : يك شب از شبهاى دورهء سال است كه بايد تمام شبها را عبادت كرد تا عبادت شب قدر را درك كند ، بعضى گفتند : شب نيمهء شعبان ، بعضى گفتند : يك شب از شبهاى ماه رمضان ، بعضى گفتند : شب اول شهر صيام ، بعضى شب نيمه ، بعضى شب هفدهم ، بعضى شب آخر ، و اكثر اهل تسنن گفتند : شب بيست و هفتم ماه رمضان ، و لكن در اخبار شيعه چهار دسته اخبار داريم : يك دسته بين سه شب نوزدهم و بيست و يكم و بيست و سوم ، يك دسته بين دو شب بيست و يكم و بيست و سوم ، يك دسته خصوص شب بيست و سوم ، يك دسته هر سه شب مدخليت دارد در شب نوزده تقدير امور مىشود و بيست و يكم حكم مىشود و بيست و سوم مبرم مىشود . اقول : الحق اينكه خصوص شب بيست و سوم است موافق نص بعض اخبار و فتواى مشهور از علماى اعلام ، و اينكه در بعض اخبار بين سه شب يا دو شب بيان فرموده يا هر سه شب را مدخليت داده براى اين است كه عبادت شب قدر افضل از عبادت هزار ماه است كه هشتاد و سه سال و چهار ماه است ، و در عبادت اول بايد تخليه كرد سپس تحليه در شب نوزده و بيست و يك شب تخليه است كه بايد از گناهان و معاصى و صفات خبيثه و عقايد فاسده توبه كرد و قلب را پاك و پاكيزه نمود و خود را آماده كرد ، و اگر گناهان تدارك دارد تدارك كند كه در شب بيست و سوم عبادات بدرجه اعلى قبول برسد . مقام دوم در معنى قدر : بعضى گفتند : تقدير امور مىشود در دورهء سال آنچه بر هر فردى مقدر شده كه در لسان بعض اخبار است ، و بعضى گفتند : قدر بمعنى ضيق است يعنى تنگ شدن زيرا آن قدر ملائكه نازل ميشوند در زمين كه جاى آنها تنگ مىشود بدليل قوله تعالى : لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللَّهُ