و اما اخبار دارد : « ان كان مع الامام فركعتان و الا فاربع ركعات » كه ظهر باشد . و اما بسيارى از علماء از اول زمان غيبت الى زمان حاضر در دورهء عمر خود يك نماز جمعه نكردند و اگر واجب عينى بود يا افضل از ظهر حاضر ميشدند بر اقامهء جمعه و نيز در ميان مسلمين عامه و خاصه اين منصب را خاص خليفه ميدانند چنانچه سلاطين عامه تعيين ميكردند و نصب مينمودند براى صلوة جمعه و اين در سلاطين شيعه هم جريان داشته كه بايد امام جمعه از قبل آنها باشد ، و نيز اگر واجب عينى يا افضل از ظهر بود بايد تمام افراد از علماء و مسلمين حاضر شوند براى اقامه جمعه فقط آنچه مشاهده مىشود و مرسوم بود عدهء معدودى به جماعت حاضر ميشوند و ميشدند ، و اما تخيير آيهء شريفه نص در خلاف آن است ، و معلوم در شريعت كه يا نماز جمعه است فقط يا ظهر ، و اما جمع بين هر دو از باب احتياط و بى فتوايى است و حقير رساله‌اى در اين باب نوشته‌ام . بنا بر اين لزوم ندارد مسائل نماز جمعه را بيان كرد با اينكه مسأله فقهى است مربوط به تفسير نيست ما بايد شرح آيهء شريفه را بيان كنيم . يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا خطاب به مؤمنين است و لو در احكام اسلام تمام مكلفين سر تا سر دنيا مشترك هستند لكن چون شرط صحت كليهء عبادات ايمان است لذا خطاب به اهل ايمان فرموده . إِذا نُودِيَ لِلصَّلاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ بعضى گفتند : اذان است ، بعضى گفتند : اعلام به اين كه نماز جمعه اقامه مىشود . فَاسْعَوْا إِلى ذِكْرِ اللَّهِ ذكر الهى همان نماز جمعه است اشاره به اين كه سرعت كنيد كه درك كنيد خطبهء صلوة جمعه را ، و سرعت به سوى امر خير را سعى ميگويند و بسوى امر شر را عجله مينامند ، و بعضى گفتند : مراد از سعى تحصيل مقدمات است از تقليم اظفار و اخذ شارب و غسل جمعه و تطهير و استعمال طيب و لبس لباس فاخر و امثال اينها لكن معنى اول اظهر است زيرا تحصيل اين مقدمات بايد قبل از نداء صلاة جمعه باشد و مراد اينكه پس از نداء سعى كنيد يعنى ديگر به خود نپردازيد تا نداء آمد حركت كنيد ، و معنى اين نيست كه عدو كنيد كه منافى با سكينه و وقار است .