حيوانات و معادن و جواهرات و جن و انس و آب و هوا و نار خلق فرموده . جاعِلِ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ مخلوقات الهى سه قسمت است : ( قسمت اول ) عالم اجسام از عرش و كرسى و آسمانها و جميع كرات علويه و آنچه در آنها خلق فرموده و زمين و كرات سفليه از آب و هوا و نار و آنچه در آنها خلق فرموده از غيم و باران و باد و جمادات و نباتات و حيوانات دريايى و خاكى و هوايى و جن و انس كه تمام اينها مركب از ماده و صورت هستند و صاحب ابعاد ثلاثه طول و عرض و عمق كه معناى جسم است قسمت دوم عالم مثال كه صورت بلا ماده مثل قالب مثالى و صور افلاطونيه و ملائكه از اين قسمت هستند صورت بلا ماده كه از نور خلق شده‌اند و متشكل باشكال مختلفه و صور متفاوته قسمت سوم مخلوقات بلا ماده و بلا صورت مثل عالم عقول و نفوس و ارواح . جاعِلِ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا تفسير كردند بملائكه كه بر انبياء نازل ميشدند و احكام الهى را ابلاغ ميكردند لكن ظاهر آيه اينست كه جميع ملائكه رسول بودند هر كدام فرستاده براى امرى زيرا جمع محلّى بالف و لام افادهء عموم ميدهد يك دسته مامور بالهامات قلبى در قلوب بندگان يك دسته مأمور بدفع شياطين يك دسته مامور به نزول بر انبياء و ائمه اطهار و بعض اولياء يك دسته مامور بنزول بر عبادت : طواف كعبه حرمهاى مطهرهء ائمهء طاهرين حضور در محافل مؤمنين در حال نماز و دعا و ذكر و مجالس وعظ و بيان احكام و تلاوت قرآن و بالاخره تمام مأمور بامرى چه ملائكهء رحمت و چه ملائكهء عذاب موكلين ببهشت و جهنم و بانزال رحمت و عذاب و غير اينها همه از بهر تو سرگشته و فرمان بردار . أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ معنى اين نيست كه بعضى دو بال دارند بعضى سه چهار چنانچه نوعا تفسير كرده‌اند بلكه مراد ظاهرا اين باشد كه باشكال مختلفه در ميآيند يك موقع جبرئيل با ششصد بال بر پيغمبر نازل مىشود يك موقع به صورت دحيهء كلبى وارد مىشود تعجب اينست كه بعضى مفسرين علت اولى اجنحة را بيان كردند كه چون نزول و صعود دارند و حال آنكه احتياج به