[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيه 3 ] وَ هُوَ اللَّهُ فِي السَّماواتِ وَ فِي الْأَرْضِ يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَ جَهْرَكُمْ وَ يَعْلَمُ ما تَكْسِبُونَ ( 3 ) و او است خدا در آسمانها و در زمين آگاه است بر بواطن و ظواهر شما و پنهان و آشكار شما و ميداند آنچه را از اعمال بدست ميآوريد . در مجمع البيان وجوهى در اعراب ذكر كرده و بر هر وجهى تفسيرى بيان كرده سپس مدعى شده كه اين وجوه را احدى بر من سبقت نگرفته كه با اصول عقائد منطبق شود و منافى نباشد . اقول - سبقت گرفته بر او كسى كه لم يسبقه احد امير المؤمنين عليه الصلاة و السّلام فرمود ( داخل فى الاشياء لا على سبيل الممازجة و خارج عن الاشياء لا على سبيل المزاولة ) و در قرآن مجيد ميفرمايد نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ سوره ق آيه 15 . توضيح كلام اينكه سرتاسر ممكنات از جواهر و اعراض مركب از وجود و ماهيت است ( الممكن زوج تركيبى ) حتى جواهر مجرده عالم عقول و نفوس زيرا جوهر تفسير شده بما اذا وجد وجد لا فى الموضوع ، و عرض بما اذا وجد وجد فى الموضوع و جواهر پنج است و اعراض نه است . جواهر خمسه و اعراض تسعه ، جواهر عقول و نفوس و صور و مواد و اجسام . عقل جوهر مجرد عن المادة ذاتا و فعلا . و نفس جوهر مجرد عن المادة ذاتا لا فعلا . و صورت عبارت از صور اجساميه كه تشخص اجسام به صورت است . و ماده عبارت است از هيولاى جسمانيه كه در بقاء محتاج به صورت جسمانيست . هيولا در بقاء محتاج صورت * تشخص كرد صورت را گرفتار اگرچه اين حرف تمام نيست زيرا صور برزخيه در عالم مثال و مثل افلاطونيه و قالب مثالى صورت بلا ماده است و تشخص هم دارد فقط صور جسمانيه است آن هم صورت