السيد عبد الحسين الطيب

27

اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)

اين آيه شريفه مشتمل بر دو قسمت ارث است : [ قسمت اول ] يك قسمت راجع بزوجين است شرحش بيان شد . ( اشكال ) در صورتى كه ورثه همه صاحب فرض باشند و تركه منطبق با فروض نشود كسر بر كه وارد مىشود ، مثلا ميت پدر و مادر و يك يا دو دختر و شوهر دارد ، مثلا تركه دوازده دينار است پدر و مادر هر يك دو دينار مىبرند چهار دينار مىشود زوج هم سه دينار ميخواهد كه ربع شود و دختر هم شش دينار اگر يكى باشد كه نصف است و هشت دينار اگر بيش از يكى است كه دو ثلث است كسر بر كدام وارد مىشود ؟ ( جواب ) مطابق مذهب اماميه مأخوذ از اخبار قطعيه و اجماع علماء اينكه اگر وارث صاحب فرض داراى دو فرض است در دو صورت مثل زوج و زوجه در صورت بودن اولاد و نبودن و همچنين مادر كه در صورت بودن اولاد سدس است و نبودن ثلث است كسر بر آنها وارد نميشود فقط كسر بر آنها است كه بالقرابه مىبرند و اگر سهم بالفرض در يك صورت است و در صورت ديگر بالقرابه است مثل پدر كه با اولاد سدس است و بدون اولاد بالقرابه و همچنين بنات كه با نبودن ابناء نصف و ثلثين است و با بودن ابناء بالقرابه ( لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ ) است چنانچه بر ذو الفرضين هم چيزى زياد نميشود اگر زائد بر سهام شد و همين است معناى ( لا عول و لا تعصيب ) بر خلاف عامه كه كسر و اضافه را بر تمام ورثه تقسيط ميكنند بلى يك مورد است كه محل خلاف است بين علماء و آن اگر زنى بميرد و منحصر به شوهر و امام است آيا ما زاد از نصف كه فرض شوهر است به شوهر داده مىشود يا به امام يا اينكه فرق است بين زمان ظهور و غيبت ، بايد تقليد نمود .