السيد عبد الحسين الطيب

11

اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)

وَ ابْتَلُوا الْيَتامى حَتَّى إِذا بَلَغُوا النِّكاحَ است و خلاصه مفادش اينكه بايد حفظ مال يتامى بشود ، و اگر ميترسيد كه در اموال آنها به عدالت رفتار نشود اگر به حد رشد رسيدند به آنها رد كنيد و قبل از رسيدن به حد رشد از اموال آنها براى مصارف خودتان اگر ثروتمنديد تعفف كنيد و مصرف نكنيد و اگر تهى دستيد به مقدار معروف و متعارف مصرف نمائيد و اسراف نكنيد تا زمان كبر آنها كه اختيار اموالشان با خود آنها است رد كنيد ، اين خلاصه مضمون اين دو جمله از اين آيه و اللَّه العالم بمراده و بحقائق الامور . ( مقام سوم ) بعضى اشكال كردند كه از اين آيه شريفه كه ترخيص در ازدواج چهار زن ميفرمايد در صورتى كه خوف از خلاف عدالت بين آنها نداشته باشد استفاده مىشود كه ممكن است تعديل بين زوجات و اين مناقض با آيه شريفه است كه ميفرمايد در همين سوره آيه 129 وَ لَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّساءِ وَ لَوْ حَرَصْتُمْ كه نفى امكان مىكند . جواب - همين سؤال را از حضرت صادق عليه السّلام كردند حضرت خلاصه فرمايشاتش اينست كه عدالت در اين آيه در نفقه و قسمت است و اين ممكن است و عدالت در آيه وَ لَنْ تَسْتَطِيعُوا در محبت و علاقه است و آن ميسور نيست ، و عدالت در انفاق و قسمت واجب است و در تركش عقوبت و عذاب و منع حق است ، و اما عدالت در محبت قلبى واجب نيست بلكه امر قهرى است لكن اظهار نكند و تمام را بيك چشم نگاه كند ، و لذا در قسمت اول اگر خوف ترك عدالت دارد اقتصار بر يك زن نمايد يا نزد اماء برود كه واجب النفقه از غير جهت امائيت نيستند يا به عقد انقطاع قناعت كند كه وجوب نفقه نياورد . ذلِكَ أَدْنى أَلَّا تَعُولُوا عول بمعنى جور و تعدى است و البته اكتفاء بواحده