السيد عبد الحسين الطيب

3

اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)

و بعضى گفتند مراد از هر دو خطاب يك خطاب است و تكرارش به جهت اختلاف دو حالت است در خطاب اول حالت عداوت بعضى با بعضى ديگر يعنى لازمه طبيعت بشر عداوت با يكديگر بوده و در خطاب دوم حالت تكليف و تعديل طبيعت است . و آنچه اولى به نظر مىرسد اينست كه خطاب اول در مورد عقوبت بر مخالفت آدم و حوا بوده كه بواسطه مخالفت بايد از بهشت به زمين نزول كنيد و بجان يكديگر بيفتيد تا بميريد ، و خطاب دوم پس از توبه و مغفرت بوده و خطاب لطف و رأفت است كه اكنون كه به زمين نازل شديد من اسباب هدايت را براى شما آماده ميكنم و چنانچه هدايت شديد بيمى از عذاب من نداشته و حزن و اندوهى به خود راه ندهيد و اللَّه العالم . جمله ثانيه در يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً : هدى در آيه شريفه شامل جميع هدايتهاى تشريعى الهى از دلالتهاى عقلى و ارسال رسل و انزال كتب و تشريع شرايع و جعل تكاليف و غيرها مىشود ، و اختصاص دادن آن بدلالتهاى عقلى يا ارسال رسل وجهى ندارد زيرا بنا بر قول دوم مورد آيه يعنى آدم از تحت آيه خارج مىشود چون رسولى براى او نيامده بود و افاضه عقل نيز قبلا به او شده بود بدليل : وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها بنا بر اين هداى الهى در مرتبه اول ارشاد عقل و سپس فرستادن پيغمبران و نازل نمودن كتابهاى آسمانى و جعل و بيان احكام و تكاليف و وظايف انسانى و راهنمايى بمكارم اخلاق و نحو اينها است كه هر كدام از اينها بموقع خود و به مقدار لازم از جانب خدا براى هدايت بشر آمده است . جمله سوم در فَمَنْ تَبِعَ هُدايَ : فاء فمن فاء تفريع است و جمله تفريع بر جمله قبل است يعنى مجرد آمدن هدايت الهى موجب رستگارى و امن از خوف و حزن نيست بلكه شرط رستگارى متابعت هدايت الهى است و از اين جمله استفاده