أبو الحسن الشعراني
91
پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)
أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . « 1 » مؤلف : و شىء در آيه مخصوص است به معدوم دون موجود ، براى آنكه آنچه در وجود آمد از مقدورى برفت . علّامه شعرانى : اين سخن نزد حكماى الهى صحيح نيست ؛ زيرا كه وجود ممكن در بقا و استمرار وجود هم نيازمند به واجب است كه او را نگاه دارد . « 2 » قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ . « 3 » مؤلف : آيه دلالت دارد بر فساد تقليد ؛ زيرا كه اگر تقليد جايز مىبود به برهان و حجّت مأمور نمىشدند و نيز دلالت مىكند بر جواز محاجّه در دين . علّامه شعرانى : مقصود تقليد در اصول دين است نه فروع . و از آيه معلوم مىگردد كه قول رؤسا و علماى خود را كه عوام تقليد آنها مىكردند ، برهان نتوان شمرد ؛ چون يهود چنين برهانى داشتند . و جايز نبودن تقليد اجماعى است و اعتبارى به مخالفت حشويّه نيست . « 4 » بَلى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ . « 5 » مؤلف : و زيد بن عمرو بن نفيل گويد در اين معنى ( شعر ) : و أسلمت وجهي لمن أسلمت * له المزن تحمل عذبا زلالا و أسلمت وجهي لمن أسلمت * له الأرض تحمل صخرا ثقالا علّامه شعرانى : زيد بن عمرو بن نفيل از حنفاست ؛ يعنى . آنها كه پيش از بعثت
--> ( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 106 . ( 2 ) . روح الجنان ، ج 1 ، ص 288 . ( 3 ) . بقره ( 2 ) آيهء 11 . ( 4 ) . منهج الصادقين ، ج 1 ، ص 279 . ( 5 ) . بقره ( 2 ) آيهء 12 .