نديدند ، پس عالم نامريى است . و با ملكوت لغوى به معنى سلطنت و قدرت از اين جهت مناسب است كه خداوند تعالى به واسطهء فرشتگان عالم ملكوت حكم خويش را بر عالم جسمانى انفاذ مىكند . « 1 » وَ لِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ . « 2 » مؤلف : ما ابراهيم را ملكوت آسمان و زمين باز نموديم تا مستدلّ شود به آن بر خداى تعالى و از جملهء موقنان و عالمان باشد . اگر گويند : بر اين اقوال كه گفتى ، چگونه كرده باشد خداى تعالى در نمودن به او ، اگر حجاب‌ها بردارد ، چنان‌كه عبارات مفسّران است ، بايد كه ديگران بينند ، دگر آن‌كه بعد مفرط پيش شما مانع است ؟ جواب از اين چيست ؟ گوييم : جواب از اين آن است كه ممتنع نبود كه خداى تعالى خروقى پديد آرد در آسمان‌ها و زمين‌ها و او را شعاعى قوى كند تا به قوّت شعاع از آن خروق نگاه كند و بيند . علّامه شعرانى : اين توجيه و تأويل مبنى بر آميختن مطالب الهى است با فلسفهء مادّى . و صحيح آن است كه بگوييم : ديدن انبيا توقّف بر سوراخ و شكاف و شعاع ندارد و نور نبوّت از حجاب و مسافت و زمان مىگذرد و اين در عالم مادّه است كه مسافت و زمان و حجاب ، مانع ديدار است . « 3 » فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأى كَوْكَباً . « 4 » مؤلف : قرأ أبو عمرو و ورش من طريق البخاري رَأى كَوْكَباً بفتح الراء و كسر الهمزة حيث كان .

--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 4 ، ص 462 . ( 2 ) . انعام ( 6 ) آيهء 75 . ( 3 ) . روح الجنان ، ج 4 ، ص 463 . ( 4 ) . انعام ( 6 ) آيهء 76 .