وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ . « 1 » مؤلف : و نه ترى و نه خشكى است ، مگر آن‌كه ثبت است در كتاب روشن كه عبارت از علم او - سبحانه - است . مرحوم شعرانى : گروهى از فلاسفهء قديم مىگفتند : چون خدا جسم نيست و آلات چشم و گوش و ذوق و شامّه ندارد ، لذا عالم به محسوسات نيست و همچنين نسبت به روح انسان پس از مفارقت از بدن مىگفتند . امّا خواجه نصير الدين طوسى و آخوند ملّا صدرا و شيخ اشراق بر ايشان ردّ كرده و ثابت نمودند كه ادراك محسوسات توقّف بر آلات حسّى ندارد . « 2 » مؤلف : مراد به كتاب لوح محفوظ است به نزديك بيش‌تر مفسّران و بعضى دگر گفتند : كنايت است از عالمى خداى تعالى . علّامه شعرانى : انسان چون خواهد هر مطلبى را دانسته و بدان رجوع كند ، هر وقت خواهد در كتاب مىنويسد و اين لفظ كنايه از فراموش نشدن و ترك نكردن است . « 3 » مؤلف : قال الجرجانى صاحب النظم تمّ الكلام عند قوله : وَ لا يابِسٍ ثمّ استأنف خبرا آخر بقوله : « إلّا في كتاب مبين » ، يعنى و هو في كتاب مبين أيضا . . . علّامه شعرانى : صاحب نظم القرآن أبو عليّ الجرجاني و اسمه الحسن بن على بن نصر ، ذكره ابن النديم . « 4 » وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً . . . « 5 » مؤلف : و فرو مىفرستد بر شما فرشتگان را كه نگاهبانانند مر اعمال شما را و

--> ( 1 ) . انعام ( 6 ) آيهء 59 . ( 2 ) . منهج الصادقين ، ج 3 ، ص 386 . ( 3 ) . روح الجنان ، ج 4 ، ص 444 . ( 4 ) . مجمع البيان ، ج 4 ، ص 311 . ( 5 ) . انعام ( 6 ) آيهء 61 .