أبو الحسن الشعراني

48

پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)

عروس در خواب‌گاه خود بخسبد . و آن‌گه فرشته‌اى در گور پر زند و گور بر او فراخ كنند مدّ البصر ؛ چندان‌كه چشم كار كند و درى از درهاى بهشت در گور او گشايند تا نسيم بهشت بر او مىآيد . علّامه شعرانى : و بسيار باشد كه شقىّ را در جوار سعيد دفن كنند و چون قبر سعيد را اين‌گونه فراخ كنند ، قبر شقى در ضمن قبر سعيد نيفتد و سعيد از عذاب شقى متألّم نگردد ؛ زيراكه هريك عالمى دارند جداگانه مخصوص به خود ، مانند دو نفر كه در يك فراش خفته يكى خواب نيك مىبيند و يكى خواب بد و اگر ما قبر سعيد را بشكافيم و بهشت نبينيم يا قبر شقىّ را و آتش نيابيم ، علّت همين است كه آنها در عالم ديگرند و ما در عالم ديگر ؛ چنان‌كه خود آنها از هم خبر ندارند ما هم از آنها خبر نداريم . « 1 » ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ . « 2 » مؤلف : و آسمان هفتم از درّ سپيد بيافريد و نام او رفيع است ، در آنجا خداى تعالى هفتصد هزار فرشته آفريد . علّامه شعرانى : پيش از اين گفت : ملائكهء هر آسمان دو برابر آسمان زيرين است و اينجا از ده برابر نيز گذشته ، امّا روايت ضعيف است و مؤلف روايت مخالف آن را نيز نقل كرده تا خواننده بداند روايت آنها براى اعتماد و اعتقاد نيست بلكه براى آن‌كه از گفتهء مفسّران خالى نباشد . و حقّ اين است كه آسمان رنگ ندارد و در نهايت شفافى است و لطافت ، چنان‌كه با اين همه مسافت ستارگان را در آسمان هشتم مشاهده مىكنيم . « 3 » مؤلف : قال علي بن عيسى : إنّ السماوات غير الأفلاك ؛ لأنّ الأفلاك تتحرّك و تدور و السماوات لا تتحرّك و لا تدور لقوله : إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ أَنْ تَزُولا . « 4 »

--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 1 ، ص 120 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 29 . ( 3 ) . روح الجنان ، ج 1 ، ص 124 . ( 4 ) . فاطر ( 35 ) آيهء 41 .