أبو الحسن الشعراني
409
پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)
مسلمان هم نام خدا ببرد هنگام ذبح ، نه براى آنكه ذبح را به نام خدا كرده باشد ، مطابق امر شارع ، باز ذبيحهء او حلال نيست ؛ مثل آنكه هنگام ذبح گوسفند فاتحه براى شفاى مريض يا اهداى ثواب به ميّت بخواند . و نيز آنان روى به قبلهء ذبح نمىكنند و اگر اتّفاقا مقابل قبله باشد ، نيّت استقبال ندارند و در استقبال نيّت شرط است ؛ چون در معنى استقبال تكريم و تعظيم معتبر باشد . « 1 » وَ ما عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوارِحِ مُكَلِّبِينَ . « 2 » مؤلف : ابو هريره روايت كرد از رسول عليه السّلام كه او گفت : « لا يحلّ ثمن الكلب و لا يحلّ ثمن الكاهن و لا مهر البغي و نهى عن اقتنائها و إمساكها و أمر به غسل الإناء من ولوغها ثلاث مرّات إحديهنّ بالتراب » ؛ گفت : حلال نباشد بهاى سگ و مزد فالگو و مهر زناكننده ، و ما را نهى كرد از سگ داشتن و فرمود كه اناء بشوييم از دهن او سه بار ، يك بار از آن به خاك . علّامه شعرانى : معنى شستن به خاك همان است كه از شستن به صابون و اشنان و چوبه و گل سرشوى و امثال آن فهميده مىشود و مردم سادهلوح بسيار در آن وسوسه مىكنند كه آيا بايد به خاك خشك ماليد يا گل ساخت ؟ و چون به خاك خشك بمالند ، آيا بايد آن را از ظرف بيرون ريخت ؟ پس از آن به آب شست يا آب را به روى خاك ريخت و شست ؟ و امثال اين . « 3 » مؤلف : و اختلف فى صفة الكلب المعلّم ، فقيل : هو أن يستشلى لطلب الصيد إذا أرسله صاحبه و يمسك عليه إذا أخذه و يستجيب له إذا دعاه و لا يفرّ منه فإذا توالي منه ذلك كان معلّما ، عن سعد بن ابى وقّاص و سلمان و ابن عمر . و قيل : هو ما ذكرناه كله
--> ( 1 ) . همان ، ص 112 . ( 2 ) . مائده ( 5 ) آيهء 4 . ( 3 ) . روح الجنان ، ج 4 ، ص 114 .