أبو الحسن الشعراني

352

پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)

علّامه شعرانى : در اين باب هم روايت متواتر نيست و اين يقين كه ما داريم به مذهب اهل بيت عليه السّلام از اجماع حاصل آمده است . « 1 » مؤلف : و در آيت دليل است بر آنكه فاطمه عليهما السّلام وارث رسول بود و مستحقّ ميراث او بود في عموم قوله تعالى : يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ « 2 » و في قوله تعالى : وَ إِنْ كانَتْ واحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ « 3 » . او داخل باشد در عموم هردو آيه و تخصيص عموم به خبر واحد روا نبود ، براى آنكه اين معلوم است و آن مظنون و براى مظنون دست از معلوم نبدارند . علّامه شعرانى : قول سيّد مرتضى « 4 » و اتباع اوست ، و بعضى علماى ما مانند علّامه حلّى رحمه اللّه گويند : به خبر واحد مىتوان قرآن را تحصيص داد . « 5 » مؤلف : به اين لفظ يك‌بار عموم خواهد و يك‌بار خصوص و مجرّد استعمال ايشان لفظ را در يك معنى يا بيشتر دليل كند بر حقيقت آن و اشتراك او در آن معنى كه در او استعمال كرده باشند مادام تا خالى بود از قرينه كه دليل كند بر آن‌كه مراد ايشان مجاز است به آن يا به يكى از آن . علّامه شعرانى : يعنى هرگاه لفظى ديديم در يك معنى يا بيشتر استعمال مىشود و ندانيم حقيقت است يا مجاز و دليل بر مجاز بودن نباشد ، آن را حمل بر حقيقت بايد كرد تا به دليلى ثابت شود در هردو يا در يكى مجاز است و بناى اهل لغت بر اين است و مذهب سيّد مرتضى رحمه اللّه نيز همين است . « 6 » مؤلف : اعلم إنّ الإرث يستحقّ بأمرين : نسب و سبب ، فالسبب الزوجيّة و الولاء ،

--> ( 1 ) . همان ، ص 235 . ( 2 ) . نساء ( 4 ) آيهء 11 . ( 3 ) . همان . ( 4 ) . رسائل الشريف ، ج 1 ، ص 257 . ( 5 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 336 . ( 6 ) . همان ، ص 338 .