علّامه شعرانى : سعدى اين حديث شريف را ترجمه نموده به شعر : بنى آدم اعضاى يكديگرند * كه در آفرينش ز يك گوهرند چو عضوى به درد آورد روزگار * دگر عضوها را نماند قرار « 1 » وَ كُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها . « 2 » مؤلف : در آثار آمده است كه اعرابى شنيد از عبد اللّه عبّاس كه اين آيه مىخواند : ، وَ كُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها گفت : و اللّه ما أنقذكم منها و هو يريدهم أن يوقعهم فيها ؛ گفت : به خداى كه خداى ايشان را از دوزخ نرهانيد و خواست كه ايشان را دراندازد ؛ عبد اللّه عبّاس گفت : خذوها من غير فقيه ؛ اين كلمهء حكمت بگيرى از كسى كه فقيه نيست . و نكو آمد او را آن ، حكمت حكمت باشد بر زبان هركه رود . علّامه شعرانى : ملاحده و نصارى بر دين اسلام عيب مىگيرند كه مردم را از آموختن منع كرده است و ابن عبرى كه از بزرگان علماى نصارى است ، حكايت از عمر كرد كه كتابخانهء اسكندريه را به امر او سوختند و بعض ساده‌لوحان مسلمان هم زنادقه را تأييد مىكنند كه علوم عقلى ميراث يونانيان كافر و مضرّ به دين است . امّا اين حديث پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله كه « الحكمة ضالّة المؤمن » كه متّفق عليه است از سخن آن حضرت و هم كلام امير المؤمنين عليه السّلام ردّ اين تهمت مىكند . سخن مدلّل و صحيح را از هركه باشد ، فرا بايد گرفت و مؤمن اولى است به علم و حكمت از كافر . و هم به تواتر معلوم است كه از آغاز خلقت تاكنون هيچ امّت به قدر مسلمانان در علوم عقلى رنج نبردند و حجم علوم مسلمين نزديك ده برابر يونانيان است از مدارس و كتب و كتابخانه و علماء علوم حقيقى ؛ چنان‌كه يونانيان هم چند برابر مصر و بابل بودند . « 3 »

--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 138 . ( 2 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 103 . ( 3 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 139 .