زيادتى برحسب اقاليم مختلف است . در اقليم اوّل ، غايت بلندى روز شايد تا سيزده ساعت و ربع رسد و هرجا از اين بيشتر باشد ، از اقليم دوم است تا سيزده و سه ربع و از اين بيشتر ، اقليم سيم است تا چهارده ساعت و ربع و آن‌چه از اين افزوده باشد ، اقليم چهارم است تا چهارده ساعت و سه ربع ورى از اقليم چهارم است و چون مؤلف از اين اقليم بوده به تقريب پانزده ساعت را ذكر كرده است و هر اقليم از اقليم ديگر نيم‌ساعت زياده است تا اقليم هفتم كه بزرگ‌ترين روز تا شانزده ساعت و ربع رسد در عرض پنجاه [ و ] سه درجه و هر اقليم ميان دو مدار است . « 1 » وَ تُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ تُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ . « 2 » مؤلف : اهل اشاره گفتند : حكمت از دل كافر به‌در آرد تا در او قرار نگيرد و سقطه و هفوه از زبان عارف . علّامه شعرانى : يعنى نمىتوان حكمت را ترك كرد ؛ براى آن‌كه اصل آن از كافران يونان است ، چنان‌كه گروهى گويند . « 3 » إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً . « 4 » مؤلف : [ از اعتقادات ابن بابويه نقل مىكند كه تقيّه واجب است و هركس آن را ترك كند ، مثل آن است كه نماز را ترك كرده است . ] علّامه شعرانى : در زمان ما اين حكم سخت دشوار گرديده است ؛ چون صنعت چاپ اختراع شده و كتب هر طايفه به طايفه ديگر مىرسد و آمد و شد ميان كشورها آسان گرديده است و هركس امروز در كتابى سبّ بنويسد و يا كتابى مشتمل بر سبّ را

--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 496 . ( 2 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 27 . ( 3 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 497 . ( 4 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 28 .